X
تبلیغات
بسوی خدا - فضايل اخلاقي بخش سوم

بسوی خدا

با یاد خدا بسوی خدا می رویم

حفظ بیت المال

1. عن النبي - صلي الله عليه و آله - : خمسة لعنتهم و کل نبي مجاب الزائد في کتاب الله و التارک لسنتي و المکذب بقدر الله و المستحل من عترتي ما حرم الله و المستأثر بالفيء المستحل له.
«الکافي، ج 2، ص 293»

رسول اکرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: پنج کس اند که من و هر پيامبر مستجاب الدعوه اي، آنان را لعنت کرده است: آن کس که در کتاب خدا، آيه اي را زياد گرداند و کسي که سنت و روش مرا رها کند و کسي که قضا و قدر خدا را تکذيب کند و کسي که حرمت عترت مرا که خدا واجب فرموده نگه ندارد، و کسي که اموال عمومي را به خود منحصر سازد و (تصرف در) آن را (به نفع خود) حلال شمارد.



2. قال الامام علي - عليه السلام - : و الله لو وجدته قد تزوج به النساء و ملک به الاماء لرددته، فان في العدل سعة و من ضاق عليه العدل، فالجور عليه أضيق.
«نهج البلاغه، خطبه 15»

امام علي - عليه السلام - فرمود: به خدا سوگند! اگر ببينم آنچه را (عثمان بيهوده از بيت المال، به اين و آن) داده، حتي اگر مهر زنان يا بهاي کنيزان شده باشد، آن را باز مي گردانم، زيرا، عدالت، گشايش مي آورد و آن کس که عدالت بر او گران آيد، ظلم و ستم بر او گران تر خواهد بود.



3. قال الإمام علي - عليه السلام - : جود الولاة بفيء المسلمين جور و ختر.
«ميزان الحکمه، ج 10، ص 745»

حضرت علي - عليه السلام - فرمود: بخشش (نا به جاي) حکمرانان از اموال عمومي مسلمانان، ستم و خيانت است.



4. قال الإمام علي - عليه السلام - : يا صفراء و يا بيضاء غري غيري، المال يعسوب الظلمة و انا يعسوب المؤمنين.
«الجمل، ص 154»

امام علي - عليه السلام - (پس از فتح بصره، گروهي از قاريان و خزانه داران را فرا خواند و دستور داد درهاي بيت المال را گشودند. امام با ديدن آن اموال) فرمود: اي زردها و اي سپيدها (طلاها و نقره ها) غير مرا بفريبيد، مال پيشواي ستمگران است و من پيشواي مؤمنان.




5. قال الامام علي - عليه السلام - : ليس لک أن تفتات في رعية و لا تخاطر إلا بوثيقة و في يديک مال من مال الله عز وجل و أنت من خزانه حتي تسلمه إلي.
«نهج البلاغه، نامه 6»

امام علي - عليه السلام - (به يكي از كارگزاران خود) فرمود: حق نداري به دلخواه خويش به مردم چيزي بگويي و بدون دستور به کارهاي دشوار اقدام ورزي! در دست تو، مالي از اموال خداوند عز و جل است و تو يکي از خزانه داران اويي تا آن را به دست من بسپاري.



6. قال الإمام الصادق - عليه السلام - : ما بلي الله العباد بشيء أشد عليهم من إخراج الدراهم.
«بحار الأنوار، ج 70، ص 139»

امام صادق - عليه السلام - فرمود: خداوند، بندگان را به چيزي سخت تر از پرداخت مال، امتحان نکرده است.



7. قال الامام علي - عليه السلام - : فلا يکن حظک في ولايتک ما لا تستفيده و لا غيظا تشتفيه و لکن إماتة باطل و احياء حق.
«بحار الأنوار، ج 40، ص 328»

امام علي - عليه السلام - (طي نامه اي به ابن عباس) فرمود: بهره تو از حکومت نبايد مالي باشد که از آن استفاده کني و نه غيظ و خشمي که با امر و نهي شفا يابد. بلکه بايد هدف تو نابودي باطل و زنده داشتن حق باشد.



8. قال الامام علي - عليه السلام - : اياک و الاستئثار بما الناس فيه أسوة ... .
«نهج البلاغه، نامه 53»

امام علي - عليه السلام - (خطاب به مالک اشتر) فرمود: بپرهيز از انحصار طلبي در چيزهايي که همه مردم در آنها برابرند.



9. قال الامام علي - عليه السلام - : فانما غرک من نفسک و جرأک علي آخرک املاء الله لک، اذ ما زلت قديما تأکل رزقه و تلحد في آياته و تستمتع بخلافک و تذهب بحسناتک.
«نهج السعاده، ج 4، ص 87»

امام علي - عليه السلام - (در نامه اي به اشعث والي آذربايجان) فرمود: تنها چيزي که تو را از جانب نفست مغرور ساخته و بر ديگران جرأت يافتي، مهلت خدا به تو است، زيرا، تو از قديم روزي خدا را مي خوري، اما نسبت به آيات و نشانه هاي او انکار و الحاد مي ورزي و از نصيب و بهره خود استفاده مي کني و تا به امروزت نيکي هاي خود را از بين برده اي. هرگاه فرستاده من، اين نامه مرا به تو داد، به سوي ما بيا و آنچه از اموال مسلمانان نزد تو مي باشد، همراه خود بياور! ان شاء الله.



10. قال أمير المؤمنين - عليه السلام - : أتأمروني أن أطلب النصر بالجور؟ لا، و الله لا أفعل ما طلعت شمس و (ما) لاح في السماء نجم. (و الله ) لو کانت أموالهم لي لواسيت بينهم، فکيف و انما هي أموالهم!
«امالي مفيد، ص 193»

امير المؤمنين - عليه السلام - فرمود: آيا مرا مي گوييد که پيروزي را از راه ستم بجويم؟! نه، به خدا سوگند تا خورشيد مي تابد و ستاره اي در آسمان مي درخشد، دست به چنين کاري نمي زنم. به خدا سوگند اگر اين اموال از خودم بود، هر آينه مساوات را در ميان آنان مراعات مي کردم، چه رسد به اين که مال خودشان است (بيت المال).



11. قال الامام علي - عليه السلام - : ليس المسلم بالخائن إذا ائتمن، و لا بالمخلف و إذا وعد، و لا بالکذوب اذا نطق. نحن أهل بيت الرحمة، و قولنا الحق، و فعلنا القسط و منا خاتم النبيين ... .
«امالي مفيد، ص 259»

امام علي - عليه السلام - فرمود: مسلمان در امانت خيانت نورزد و در وعده، تخلف نکند و در سخن، دروغ نگويد. ما خاندان رحمت ايم، گفتار ما، حق و کردار ما، عدل است. خاتم پيامبران از ماست و پيشوايان اسلام و امينان کتاب خدا، در ميان مايلند. شما را به سوي خدا و پيامبرش و جهاد با دشمن اش و سختگيري و پايداري در امرش و طلب خرسندي اش، و بر پايداري در نماز و پرداخت زکات و (به جا آوردن ) حج خانه خدا و روزه ماه رمضان و پرداخت کامل فيء (غنائمي كه بدون جنگ و درگيري از كفار به دست مسلمانان مي‏افتد) به اهل اش دعوت مي کنيم ... .



12. کتب أمير المؤمنين - عليه السلام - الي عماله: أدقوا أقلامکم و قاربوا بين سطورکم و أحذفوا عني فضولکم و اقصدوا قصد المعاني، و اياکم و الاکثار فان أموال المسلمين لا تحتمل الاضرار.
«بحار الأنوار، ج 76، ص 49»

امام علي - عليه السلام - براي کارگزاران اش نوشت: قلم هاي خود را نازک کنيد و سطرها را نزديک به هم گيريد و زيادتي کلمات را حذف کنيد و مقاصد و منظورها را در نظر بگيريد! بر حذر مي دارم شما را از پر نويسي، زيرا اموال مسلمانان نمي تواند اين گونه خسارت ها را تحمل کند.



13. كتب الامام علي - عليه السلام - (إلي بعض عماله): أما بعد. فقد بلغني عنک أمر، ان کنت فعلته فقد اسخطت ربک و عصيت امامک، و اخزيت امانتک. بلغني أنک جردت الارض فأخذت ما تحت قدميک، و اکلت ما تحت يديک ... .
«نهج البلاغه، نامه 40»

امام علي - عليه السلام - (به يکي از کارگزاران اش) نوشت: اما بعد، درباره تو به من خبري رسيده است، اگر چنين کرده باشي، همانا که خداي خويش را به خشم آورده و از فرمان پيشواي خود سرباز زده و در امانت، کار به رسوايي کشانده اي، مرا گفته اند که (به ستم)، زمين را از بار و بر، تهي ساخته اي و چيزهاي زير پاي مردمان (باغ و بستانشان) را گرفته اي و اموالشان را خورده اي. اينک، حساب خود را نزد من بفرست و بدان که حساب خواهي خدا از حساب رسي آدميان، عظيم تر است. و السلام.



14. قال أمير المؤمنين - عليه السلام - : ما با لکم! لا سددتم لرشد! و لا هديتم لقصد! أ في مثل هذا ينبغي لي أن أخرج؟ و إنما يخرج في مثل هذا رجل ممن أرضاه من شجعانکم و ذوي بأسکم، و لا ينبغي لي أن أدع الجند ... .
«نهج البلاغه، خطبه 119»

(امام علي - عليه السلام - سپاهي را به شام فرستاده بود و در صدد بود که سپاهي ديگر در پي آنها بفرستد. امام مردم را به جهاد بر مي انگيخت و مردم، مدتي طولاني خاموش بودند.) امام علي - عليه السلام - فرمود: شما را چه مي شود؟ به راه رشد توفيق نمي يابيد؟ به راه ميانه رهبري نشويد! آيا در زماني چنين، سزاوار است که من از شهر بيرون بروم؟ همانا در چنين هنگام بايد مردي از دليران و نيرومندان شما که من بپسندم، بيرون رود و سزاوار نيست که من لشکريان و شهر را و بيت المال و جمع آوري خراج زمين و داوري بين مسلمانان را واگذارم و رسيدگي به درخواست هاي مطالبين را رها کنم و با دسته اي در پي دسته اي ديگر بيرون روم.



15. قال الامام علي - عليه السلام - : ... ثم أسبغ عليهم الأرزاق، فان ذلک قوة لهم علي استصلاح أنفسهم و غني لهم عن تناول ما تحت أيديهم و حجة عليهم ان خالفوا أمرک أو ثلموا أمانتک ... .
«نهج البلاغه، نامه 53»

امام علي - عليه السلام - (پس از دستوراتي که در مورد گزينش کارگزاران حکومتي به مالک اشتر صادر کرد) فرمود: (وقتي آنان را اين چنين برگزيدي) بايد که روزي شان را فراخ گرداني، که اين کار، آنان را به اصلاح خويشتن بسي نيرومند گرداند و از خوردن اموالي که در اختيار دارند بي نياز سازد كه هرگاه از فرمان تو سرپيچي کنند يا در امانت خيانت ورزند با آنان اتمام حجت شده باشد.



16. قال امير المؤمنين - عليه السلام - : ... و من استهان بالأمانة، و رتع في الخيانة و لم ينزه نفسه و دينه عنها، فقد أحل بنفسه الذل و الخزي في الدنيا و هو في الآخرة أذل و أخزي و ان أعظم الخيانة، خيانة الامة ... .
«نهج البلاغه، نامه 26»

امام علي - عليه السلام - (در نامه اي به يکي از کارگزاران خود که براي جمع آوري زکات فرستاده بود)، فرمود: ... آن کس که امانت داري را خوار انگارد و در اموال مردم، به خيانت چرا کند و نفس و آيين خويش را از خيانت کاري، پاکيزه نگرداند، همانا در اين سرا، خواري و ذلت بر خود روا داشته است و در آخرت، خوارتر و ذليل تر از اين سرا باشد و همانا بزرگ ترين خيانت، خيانت به ملت است و زشت ترين دغل کاري، دغل کاري با پيشوايان.



17. كتب الامام علي - عليه السلام - : و اني أقسم بالله قسما صادقا، لئن بلغني أنک خنت من فيء المسلمين شيئا صغيرا أو کبيرا، لأشدن عليک شدة تدعک قليل الوفر، ثقيل الظهر، ضئيل الامر. و السلام.
«نهج البلاغه، نامه 20»

(عبد الله بن عباس، از طرف امير مؤمنان - عليه السلام - در بصره و نواحي اهواز و کرمان و ... سمت کارگزاري داشت. او، زياد بن ابيه را که چندان هم خوشنام نبود، عامل بصره کرد). امام اعمال او را زير نظر داشت و اين نامه را براي او نوشت: به خداي سوگند، سوگندي راست! که اگر آگاه گردم که در مال مسلمانان، کم يا زياد، خيانت ورزيده اي، چنان بر تو سخت گيرم که اندک مال و گران پشت از فاقه و خوار مايه گردي. و السلام.



18. قال الامام علي - عليه السلام - : الله الله في الطبقة السفلي ... و اجعل لهم قسما من بيت مالک.
«نهج البلاغه، نامه 53»

امام علي - عليه السلام - فرمود: خدا را، خدا را، در نظر بگير درباره گروه فرودستان ... و آنان را از بيت المالي که در اختيار تو است، نصيبي بخش.



19. قال الامام الصادق - عليه السلام - : ... اياک أن تعطي درهما او تخلع ثوبا او تحمل علي دابة في غير ذات الله لشاعر أو مضحک أو ممتزح الا أعطيت مثله في ذات الله.
«وسائل الشيعه، ج 12، ص 150»

امام صادق - عليه السلام - (به نجاشي والي اهواز) فرمود: ... بپرهيز از اين که در غير رضاي خدا، به شاعري يا لطيفه گويي يا دلقکي، درهمي ببخشي، يا جامه اي را از تن بيرون بياوري، يا متاعي را بر چارپايي، حمل کني و هديه دهي، مگر آنکه همانندش را در راه خدا بخشش کني.



20. كتب امير المؤمنين - عليه السلام - : بسم الله الرحمن الرحيم من عبد الله علي امير المؤمنين الي عبد الله بن عباس اما بعد، فانظر ما اجتمع عندک من غلات المسلمين و فيئهم فاقسمه علي من قبلک حتي تغنيهم ... .
«بحار الأنوار، ج 32، ص 401»

امام علي - عليه السلام - (در نامه اي به عبد الله بن عباس) نوشت: به نام خداوند بخشنده مهربان، از بنده خدا علي امير مؤمنان به عبد الله بن عباس، اما بعد، بنگر آنچه را نزد تو جمع شده از غلات مسلمانان و درآمدها و غنايم متعلق به ايشان. پس آنها را بين افرادي که نزد تو هستند (و احتياج دارند) تقسيم کن تا ايشان را بي نياز سازي و باقي مانده آن را نزد ما بفرست تا بين کساني که نزد ما هستند، تقسيم کنيم. و السلام.



21. قال الامام الرضا - عليه السلام - : ... و البراءة من الذين ظلموا آل محمد عليهم السلام ... و البراءة من الناکثين و القاسطين و المارقين ... و البراءة من أهل الاستئثار ... .
«عيون أخبار الرضا - عليه السلام -، ج 2، ص 126»

امام رضا - عليه السلام - فرمود: ... بيزاري از کساني که به آل محمد عليهم السلام، ظلم روا داشتند ... و برائت از پيمان شکنان و منحرفان و مرتدان ... و برائت از ويژه سازان اموال عمومي مسلمانان بر خود، ... از شرايط اسلام راستين است.



22. قال الامام علي - عليه السلام - : ... و لکنني آسي أن يلي أمر هذه الأمة سفهاؤها و فجارها فيتخذوا مال الله دولا و عباده خولا و الصالحين حربا و الفاسقين حزبا.
«نهج البلاغه، نامه 62»

امام علي - عليه السلام - (در طي نامه اي به اهل مصر) فرمود: ولي از اين اندوهناکم که سرپرستي حکومت اين امت به دست بي خردان و نابکاران افتد، بيت المال را به انحصار در آورند، آزادي بندگان خدا را سلب کنند و آنها را بنده خويش سازند، با صالحان نبرد کنند و فاسقان را هم دستان خود قرار دهند.



23. قال الامام الکاظم - عليه السلام - : ان الله لم يترک شيئا من صنوف الاموال الا و قد قسمه و أعطي کل ذي حق حقه الخاصة و العامة و الفقرآء و المساکين و کل صنف من صنوف الناس ... .
«الکافي، ج 2، ص 495»

امام کاظم - عليه السلام - فرمود: همانا خدا، تمامي مال ها را تقسيم کرده و حق هر مستحق را از خاصه و عامه و فقير و مسکين و اصناف ديگر مردم را، به آنها داده است. سپس فرمود: اگر در ميان مردم عدالت حکمفرما باشد، همه، بي نياز شوند و باز فرمود: عدالت، از عسل شيرين تر است و عدالت را پيشه نکند، جز کسي که عدالت را خوب بداند.



24. قال الامام الصادق - عليه السلام - : هيهات يا معلي أما و الله أن لو کان ذاک، ما کان الا سياسة الليل و سياحة النهار و لبس الخشن و أکل الجشب ... .
«الکافي، ج 2، ص 273»

(معلي بن خنيس مي گويد: روزي به امام صادق - عليه السلام - عرض کردم: نعمت هايي را که بني عباس دارند بياد آوردم و با خود گفتم: اگر اين نعمت ها براي شما مي بود، ما هم با شما، در خوشي بوديم.) امام صادق - عليه السلام - فرمود: هيهات اي معلي! اگر چنين مي بود (و ما حاکم بوديم) براي ما جز تدبير شبانه و تلاش روزانه و پوشاک زبر و درشت و خوراک سخت و بي خورش، چيزي نبود ... .



25. قال الامام علي - عليه السلام - : ان هذا المال ليس لي و لا لک و انما هو فيء للمسلمين و جلب أسيافهم. فان شرکتهم في حربهم، کان لک مثل حظهم و الا فجناة أيديهم، لا تکون لغير أفواههم.
«نهج البلاغه، خطبه 232»

(عبد الله بن زمعة که شيعه مولا علي - عليه السلام - بود هنگام خلافت وي، به خدمت اش رفت و مالي از او درخواست کرد.) امام علي - عليه السلام - (در پاسخ) فرمود: همانا اين مال، نه از آن من است و نه از آن تو، بلکه آن، غنيمت مسلمانان است. اين مالي است که به ضرب شمشير آنان، فراهم گرديده است. پس اگر در نبرد آنان شرکت داشته اي، سهمي به اندازه سهم آنان داري، اگر نه، ميوه چيده شده به دست آنان، لقمه اي براي دهان هاي ديگران نيست.



26. قال الامام علي - عليه السلام - : أتأمروني أن أطلب النصر بالجور في من وليت عليه؟! و الله! لا أطور به ما سمر سمير، و ما أم نجم في السماء نجما. لو کان المال لي، لسويت بينهم فکيف و انما المال مال الله؟
«نهج البلاغه، خطبه 126»

(وقتي به حضرت علي - عليه السلام - خرده گرفتند که چرا به کساني که در اسلام، سابقه بيشتر دارند و در جنگ ها شرکت جسته اند و به آنان که داراي حسب و نسب عالي هستند، بيش از ديگران، از بيت المال، بخشش نمي فرمايد)، امام علي - عليه السلام - فرمود: آيا به من مي گوييد تا از راه ستم کردن به کسي که مرا به او ولايت داده اند، پيروزي به دست آورم؟ نه، به خدا سوگند! تا دهر باقي است و اختران در پي يکديگر بچرخند، به چنين کاري نزديک نگردم. اگر مال از من بود، همانا ميان مردمان به مساوات پخش مي کردم، چه رسد به اين که مال، مال خدا است.



27. قال الامام علي - عليه السلام - : يا شريح! لا تکون ابتعت هذه الدار من غير مالک، أو نقدت الثمن من غير حلالک، فأذن أنت قد خسرت دار الدنيا و دار الآخرة.
«نهج البلاغه، نامه 3»

(شريح بن حارث، به فرمان امام - عليه السلام - به منصب قضا نشسته بود. روزي به حضرت علي - عليه السلام - خبر رسيد که وي، سرايي به هشتاد دينار خريداري کرده است.) امام علي - عليه السلام - (وي را فرا خواند و) فرمود: اي شريح! مبادا که اين خانه را با مال غير خريده باشي و بهاي آن را جز از مال حلال خود پرداخته باشي و گرنه هم در اين سرا و هم در آن سرا، زيان کرده اي.



28. قال النبي - صلي الله عليه و آله - : کلا، و الذي نفس محمد بيده! ان شملته الآن لتحترق عليه في النار، کان غلها من فيء المسلمين يوم خيبر.
«سيره ابن هشام، ج 3، ص 354»

(مدعم، از خدمتکاران پيامبر - صلي الله عليه و آله - در يکي از جنگ ها، همراه وي بود. او، در آن جنگ، به تير دشمن شهيد گشت. مسلمانان، کنار پيکر او گرد آمده، مي گفتند: بهشت بر تو گوارا باد! ولي پيامبر - صلي الله عليه و آله - سخني نمي فرمود و خشمناک به نظر مي رسيد. حاضران، علت خشم را نمي دانستند که ناگهان) پيامبر - صلي الله عليه و آله - فرمود: نه هرگز، سوگند به خداوندي که جان محمد در دست اوست، روپوش او هم اکنون وي را در ميان آتش شعله ور خود مي سوزاند، چون او، آن روپوش را از فيء مسلمانان (بدون رعايت مقررات) در روز (جنگ) خيبر برداشته بود.



29. قال الامام الحسين - عليه السلام - : ان الأمر بالمعروف و النهي عن المنکر، دعاء الي الاسلام مع رد المظالم و مخالفة الظالم و قسمة الفيء و الغنائم و أخذ الصدقات من مواضعها و وضعها في حقها.
«تحف العقول، ص 270»

امام حسين - عليه السلام - فرمود: امر به معروف و نهي از منکر، آن است که: کافران را به اسلام دعوت کني، حقوق ستمديدگان را باز ستاني، با ستمگر به مخالفت برخيزي، غنيمت ها و بيت المال را عادلانه بين اهل اش قسمت کني، صدقات (زکات) را از آنجا که بايد، بگيري و در آنجا که بايد، مصرف کني.



30. كتب أمير المؤمنين - عليه السلام - : ... و لئن کان ما بلغني عنک حقا، لجمل أهلک و شسع نعلک خير منک ... .
«نهج البلاغه، نامه 71»

امير المؤمنين - عليه السلام - (بعد از خيانت «منذر بن جارود» در ولايت فارس، به وي) نوشت: ... اگر آنچه که از خيانت تو، به من رسيده است، درست باشد، شتر اهل ات و بند کفش ات، با ارزش تر از تو است.



31. قال الامام الصادق - عليه السلام - : أهل الاسلام، هم أبناء الاسلام اسوي بينهم في العطاء و فضائلهم بينهم و بين الله. أجعلهم کبني رجل واحد، لا يفضل أحد منهم لفضله و صلاحه في الميراث علي آخر ضعيف منقوص ... .
«وسائل الشيعه، ج 11، ص 81»

(حفص بن غياث مي گويد: شنيدم که از امام صادق - عليه السلام - درباره تقسيم بيت المال پرسيدند)، امام صادق - عليه السلام - فرمود: اهل اسلام، فرزندان آن محسوب مي شوند، در امکانات بيت المال، من برابرشان مي دانم. امتيازات معنوي آنان بين آنها و خدا محاسبه مي شود. (لذا) همانند فرزندان يک نفر که فضيلت و صلاحيت، سبب فزوني ارث بردن يکي بر ديگري که ضعيف و ناقص است نمي شود، (مسلمانان نيز، اين چنين هستند). حضرت در ادامه فرمود: پيامبر - صلي الله عليه و آله - در آغاز اسلام، چنين رفتار مي کرد ولي ديگران (غير ما اهل بيت) گفتند: ما، برخي را بر اساس سابقه بيشتر در اسلام، از نظر عطاي بيت المال امتياز مي بخشيم.




32. قال النبي - صلي الله عليه و آله - : ما من غريم ذهب الي و ال من ولاة المسلمين و استبان للوالي عسرته، الا برء هذاالمعسر من دينه و صار دينه علي والي المسلمين في ما بين يديه من أموال المسلمين.
«مستدرک الوسائل، ج 2، ص 491»

پيامبر اکرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر بدهکاري که نزد حاکمي از حاکمان مسلمانان برود و فقر و ناچاري وي، براي والي روشن شود، بدهکاري او، بر عهده حاکم مسلمانان نهاده مي شود و او از اموال عمومي، قرض آن شخص را پرداخت مي کند.


حیاء


1. قال الامام علي - عليه السّلام - : اعقَلُ النّاسِ أحياهُم.

«تصنيف غرر الحكم، ص 256، ح 5439»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: عاقل ترين مردم، با حياترين آنهاست.




2. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : الاسلامُ عريانٌ فلباسُهُ الحياءُ و زينتُهُ الوَقارُ و مُرُوَّتُهُ العَمَلُ الصّالِحُ و عِمادُهُ الورعُ ... .

«الکافي، ج 2، ص 46»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: اسلام برهنه و عريان است، جامه و لباس آن حياء، زينت و آرايه اش وقار و سنگيني، مروّت و مردانگي آن كارهاي نيك و شايسته و ستون آن ورع و پارسائي است و براي هر چيزي اساس و بنياني است و اساس اسلام، حبّ و دوستي ما اهل بيت است.




3. قال الامام علي - عليه السّلام - : أفضَلُ الحياءِ استحياءُك من الله.

«تصنيف غررالحكم، ص 257، ح 5451»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: برترين حيا، شرم و حياء از خداوند است.




4. قال الامام علي - عليه السّلام - : أحسَنُ ملابِسِ الدّين الحياءُ.

«تصنيف غررالحكم، ص 256، ح 5441»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: بهترين و نيكوترين لباسِ دين، حياء است.




5. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحياءُ خُلُق جميلٌ.

«تصنيف غررالحكم، ص 256، ح 5434»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: حياء، اخلاقي زيبا و پسنديده است.




6. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحياءُ قرينُ العِفافِ.

«تصنيف غررالحكم، ص 256، ح 5433»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: حياء همنشين و همراهِ عفّت و پاكدامني است.




7. قال الامام علي - عليه السّلام - : الايمانُ و الحياءُ مقرونانِ في قَرَنٍ و لا يفترقان.

«تصنيف غررالحكم، ص 256، ح 5438»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: ايمان و حياء دو همراه و همنشيني هستند كه هيچگاه از هم جدا نمي شوند.




8. قال الامام علي - عليه السّلام - : كَثرَةُ حياءِ الرّجلِ دليلُ ايمانِهِ.

«تصنيف غررالحكم، ص 257، ح 5446»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: حياءِ زيادِ شخص، دلالت بر ايمان او دارد.




9. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحياءُ غَضَّ الطَّرف.

«تصنيف غررالحكم، ص 259، ح 5537»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: حياء، چشم پوشي (از گناه و حرام) مي باشد.




10. قال الامام علي - عليه السّلام - : أحسَنُ الحياءِ استحياءُكَ من نفسِك.

«تصنيف غررالحكم، ص 257، ح 5452»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: نيكوترين حيا، حياء و شرم از نفس خويش است.




11. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : الحياءُ علي وجهين فَمِنْهُ ضعفٌ و منه قوَّةٌ و اسلامٌ و ايمانٌ.

«تحف العقول، ص 418»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: شرم و حياء بر دو گونه است، يك قسم آن از روي ضعف و ناتواني است و قسم ديگر آن از روي قوّت (و قدرت)، اسلام و ايمان شخص است.




12. قال الامام السجاد- عليه السّلام - : خَفِ الله تعالي لقُدرتِهِ عليكَ و استَحْيِ منهُ لقُرْبِهِ منك.

«بحار الانوار، ج 71، ص 336»

امام سجاد - عليه السّلام - فرمود: از خداوند متعال به جهت قدرتي كه بر تو دارد بترس و به جهت قرب و نزديكيش به تو از او شرم و حياء داشته باش.




13. قال الامام الكاظم - عليه السّلام - : استَحيوُا من الله في سرائِركم كما تستحيوُنَ من النّاسِ في علانيّكم.

«تحف العقول، ص 394»

امام كاظم - عليه السّلام - فرمود: همانگونه كه در آشكار از مردم شرم و حياء داريد، در خلوت نيز از پروردگارتان شرم و حياء داشته باشيد.




14. قال الامام علي ‎‎ٌ - عليه السّلام - : مَنْ لَمْ يَسْتَحْيِ من النّاسِ لَمْ يُستَحيِ من اللهِ سبحانَهُ.

«تصنيف غررالحكم، ص 257، ح 5468»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از مردم شرم و حياء نداشته باشد، از خداوند سبحان نيز شرم و حياء نخواهد داشت.




15. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : استَحيوُا من اللهِ حقَّ الحياء، فقيل: يا رسول الله و مَنْ يستحيِ من الله حقَّ الحياء؟ فقال: مَنِ استحيَ ... .

«بحار الانوار، ج 70، ص 317»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: آنگونه كه حقّ حياء و شرمساري است، از خداوند حياء داشته باشيد. از حضرت سؤال شد: اي رسول خدا ! چه كسي آنگونه كه حقّ حياء است از خداوند حياء مي كند. حضرت فرمود: كسي كه (بخواهد) آنگونه كه سزاوار و شايسته حياء است از پروردگار خويش حياء كند، بايد هميشه مرگ در جلوي چشمانش حاضر باشد، نسبت به دنيا و زينت آن زهد بورزد و مراقب انديشه و خوراك خويش باشد و عالم قبر و بلاها را فراموش نكند.




16. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحياءُ مفتاحُ كلِّ خير .

«تصنيف غرر الحكم، ص 257، ح 5453»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: حياء، كليد همه خوبيهاست.




17. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحياءُ من اللهِ يَمحَوُ كثيراً من الخطايا.

«تصنيف غرر الحكم، ص 257، ح 5455»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: شرم و حياء از پروردگار، بسياري از گناهان را از بين مي برد.




18. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحَياءُ من اللهِ سبحانَهُ نَقِي عذابَ النّار.

«تصنيف غرر الحكم، ص 257، ح 5456»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: شرم و حياء از خداوند سبحان، انسان را از آتش جهنّم مصون مي دارد.




19. قال الامام علي - عليه السّلام - : ثَمَرةُ الحياءِ العفِّةُ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 257، ح 5457»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: نتيجه و ميوه حياء، عفت و پاكدامني است.




20. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ كساهُ الحياءُ ثوبَهُ خَفيِ عن النّاسِ عيبُهُ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 257، ح 5458»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه لباس حياء و پاكدامني به خود بپوشاند، عيوبش از مردم پوشيده خواهد ماند.




21. قال الامام علي - عليه السّلام - : الحَياءُ يَصُدُّ عَنِ الفعلِ القبيحِ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 257، ح 5454»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: شرم و حياء، انسان را از كار زشت باز مي دارد.




22. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَن قَلَّ حياءُهُ قلَّ ورَعُهُ و مَنْ قَلَّ ورَعُهُ ماتَ قلبُهُ و مَنْ ماتَ قلبُهُ فقَدْ دَخلَ النّارَ.

«تحف العقول، ص 100»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه شرم و حياء او كم شود، وَرَع و پارسايي او كم خواهد شد و هر كس پارسائي او كم شود قلب او مي ميرد و كسي كه قلبش بميرد، داخل آتش جهنّم مي گردد.




23. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَن لا حياءَ لَهُ فلا خيرَ فيهِ.

«تصنيف غررالحكم، ص 257، ح 5465»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه حياء نداشته باشد، هيچ خيري در او نيست.




24. قال رسول الله - صلي الله عليه وآله - : الحياءُ شعبةٌَُ من الايمان و لا ايمانَ لِمَن لا حياءَ لَه.

«مجموعه ورّام، ص 256»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: حياء بخشي از ايمان است و كسي كه حياء نداشته باشد، ايمان ندارد.




25. قال الامام علي - عليه السّلام - : تسربلِ الحَياء و ادِّرعِ الوفاءَ و احفَظِ الإخاءَ و أقْلِلْ محادَثَةَ النِّساءِ يكمُلُ لَكَ السَّناءُ».

«غررالحكم، ج 1، ص 352»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: لباس حياء و زره وفا به تن نما، برادري را حفظ كن و با زنان كمتر بحث و گفتگو نما تا رفعت و بزرگي تو كامل گردد.




26. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : طلبُ الحوائجِ الي النّاسِ استِلابٌ للعزّةِ و مذهبةٌ للحياءِ.

«مشكاة الانوار، ص 186»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: درخواست حاجت از مردم، موجب از بين رفتن عزّت انسان و نابود شدن شرم و حياء مي گردد.




27. عن الامام الصّادق - عليه السّلام - قال: قال عيسي بن مريم - عليه السّلام - : اِذا قَعَد أحدُكُم في منزِلِهِ فليُرخِ عليهِ سِتْرَهُ، فانّ الله تبارك و تعالي قسَّم َالحياءَ كَما قسَّمَ الرّزقَ.

«بحار الانوار، ج 68، ص 334»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: حضرت عيسي - عليه السّلام - فرمود: چون يكي از شما در منزل خويش بنشيند، شايسته است كه پرده و پوشش خود را فرو كشد، زيرا خداوند همانگونه كه روزي را تقسيم نموده، حياء را نيز تقسيم نموده است.




28. عن رسول الله - صلي الله عليه و آله - أنّه نَظَرَ اِلي رجُلٍ يغتَسِلُ بحَيثُ يراهُ النّاسُ فقالَ: أيّها النّاسُ ان الله يحبُّ من عبادِهِ الحياءَ ... .

«سفينة البحار، ج 1، ص 362»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - به مردي كه در مرآي و منظَرِ مردم غسل مي كرد، نگاه كرد و فرمود: اي مردم، همانا خداوند شرم و حياء و پوشيده بودن را از بندگانش دوست دارد، پس هر كدام از شما قصد شستن خود را دارد، به جائي برود كه مردم او را نبينند، زيرا حياء زينت اسلام است.




29. قال الامام الكاظم- عليه السّلام - : لا تُذهِبُ الحِشمَةَ بينَكَ و بينَ أخيكَ أبقِ منها فإنَّ ذهابُها ذهابُ الحياءِ.

«وسائل الشيعه، ج 5، ص 501»

امام كاظم - عليه السّلام - فرمود: حشمت و بزرگواري را بين خود و برادرت از ميان نبر و آن را باقي بگذار، زيرا با رفتن آن، حياء نيز از بين مي رود.




30. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : لا تَقومُ السّاعَةُ حتّي يذهَبَ الحياءُ مِنَ الصّبيان و النّساءِ.

«بحار الانوار، ج 6، ص 315»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: روز قيامت بر پا نخواهد شد مگر اينكه شرم و حياء از زنان و كودكان رخت بربندد.




31. قال الامام علي - عليه السّلام - : ثلاثٌ لا يستَحي منهنَّ: خِدمةُ الرّجل ضَيفَه، و قيامُهُ عَن مجلِسِهِ لأبيهِ و معلّمِهِ و طَلَبُ الحقِّ و إنْ قَلَّ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 69، ح 978»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: در سه مورد حياء و شرم پسنديده نيست: 1) خدمت كردن به ميهمان 2) برخاستن انسان از جا به احترام پدر و معلمش 3) و طلب حقّ اگر چه كم باشد.




32. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنِ استَحيي مِنْ قولِ الحقِّ فهو أحمقٌ.

«تصنيف غررالحكم، ص70، ح 988»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از گفتن حق شرم و حياء نمايد، احمق و نادان است.




33. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ لم يكُنْ لَهو حياءٌ فلا دينَ لَهو و مَنْ لَمْ يكنْ لهو حياءٌ في الدّنيا لَمْ يدخُلِ الجنَّة.

«كنز العمّال، ج 3، ص 125»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه شرم و حياء نداشته باشد دين ندارد، و كسي كه در دنيا از شرم و حياء بي بهره باشد، وارد بهشت نخواهد شد.




34. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : اذا أبغضَ الله عبدا ًنزَعَ مِنهُ الحياءَ.

«كنز العمال، ج 3، ص 126»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: زماني كه خداوند بر بنده اي خشم گيرد، شرم و حياء را از دل او بيرون مي كند.




35. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : الحياءُ عشرُ أجزاءٍ، فتسعَةٌ في النّساءِ و واحِدُ في الرّجالِ.

«كنز العمال، ح 5769»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: حياء داراي ده جزء است که نه جزء آن در زنان و يك جزء آن در مردان قرار داده شده است.


خدمت به خلق

1. قال الامام الكاظم - عليه السّلام - : اِنَّ خَواتيمَ أعمالِكُم قَضاءُ حَوائجِ إخوانِكُم والإحسانِ إليهِمْ ما قَدَرْتُم و الاّ لَمْ يُقْبَلْ مِنْكُم عَمَلٌ.
«بحار الانوار، ج 75، ص 379»

امام كاظم - عليه السّلام - فرمود: همانا مُهر قبول اعمال شما، برآوردن نيازهاي برادرانتان و نيكي كردن به آنان در حد توانتان است و الا (اگر چنين نکنيد)، هيچ عملي از شما پذيرفته نمي شود.
2. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : قال الله عزّوجل: ألخَلقُ عِِيالي فَأَحبُّهُمْ إِليَّ أَلْطَفُهمْ بِهمِ وَ أَشعاهُمْ في حَوائِجِهِمْ.
«الكافي، ج 2، ص 199»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: خداي متعال مي‌فرمايد: مردم خانواده من هستند، پس محبوبترين آنان نزد من كساني هستند كه با مردم مهربان‌تر و در راه برآوردن نيازهاي آنان كوشاتر باشند.
3. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ قَضي لِمُؤمنٍ حاجةً‌ قَضي اللهُ لَهُ حوائجَ كثيرةً أَدْناهُنَّ الجنَّةُ.
«قرب الاسناد، ص 119»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كس يك نياز مؤمني را روا سازد، خداوند حاجت هاي فراوان او را روا سازد كه كمترين آن بهشت باشد.
4. قال الامام الكاظم - عليه السّلام - : اِنّ لِلّهِ عباداً في الأرضِ يَسعَونَ في حوائجِ النّاسِ هُمُ الآمِنونَ يَومَ القِيامَةِ.
«بحار الانوار، ج 74، ص 319»

امام كاظم - عليه السّلام - فرمود: همانا خدا را در زمين بندگاني است كه براي رفع نيازهاي مردم مي‌كوشند، اينان در روز قيامت (از عذاب)، در امان هستند.
5. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : مَنْ كانَ في حاجَةِ أخيهِ الْمؤمِنِ المسلِمِ كانَ اللهُ في حاجَتِهِ ما كانَ في حاجَةِ أخيهِ.
«امالي شيخ طوسي، ص 97، ح 147»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: كسي كه در فكر برآوردن نياز برادر مؤمن مسلمان خود باشد تا زماني كه در فكر نياز او هست، خداوند نيز در (فکر) نياز وي باشد (نيازش را بر طرف مي کند).
6. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : أَلماشي في حاجَةِ أَخيهِ كَالسّاعي بَيْنَ الصّفا وَ المروَةِ.
«تحف العقول، ص 303»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: كسي كه در راه برطرف ساختن نياز برادر خود قدم بردارد، مانند كسي است كه سعي ميان صفا و مروه به جاي آرد.
7. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ مَشي في عَونِ أخيهِ و مَنْفَعَتِهِ فَلَهُ ثوابُ الْمجاهدينَ في سَبيلِ الله.
«ثواب الاعمال، ص 340»

پيامبر اکرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه براي كمك به برادر خود و سود رساندن به او اقدام كند، پاداش مجاهدان در راه خدا به او داده خواهد شد.
8. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ قَضي لأخيهِ المؤمنِ حاجةً كانَ كمَن عَبَدَ اللهَ دَهرَهُ.
«امالي شيخ طوسي، ص 481، ح 1051»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كس يك نياز برادر مومن خود را برآورد، مانند کسي است كه عمر خويش را به عبادت خدا سپري کرده باشد.
9. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : أيّها مُسلمٍ خَدَمَ قوماً مِنَ المسلمينَ إلاّ أعْطاهُ اللهُ مِثلَ عَددِهِم خُدّاماً في الجَنَّةِ.
«الكافي، ج 2، ص 207»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر مسلماني كه گروهي از مسلمانان را خدمت كند، خداوند به تعداد آنان در بهشت به او خدمتكار دهد.
10. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : خِدمَةُ المُؤمِنِ لِأخيهِ المُؤمِنِ دَرَجَةٌ لا يُدرَكُ فَضلَها إلاّ بِمِثلِها.
«مستدرك الوسائل، ج 12، ص 429»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: خدمت كردن مؤمن به برادر مؤمن خود، مقامي است كه فضيلت و ثواب آن جز با آن (خدمت کردنبه برادر مؤمن) به دست نيايد.
11. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : لَقَضاءُ حاجةِ إِمرئٍ مُؤمنٍ أفضلُ مِنْ حَجَّةٍ و حَجَّةٍ و حَجَّةٍ، حتّي عَدَّ عَشَرَ حِجَجٍ.
«امالي شيخ صدوق، ص 197»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: برآوردن نياز مؤمن به يقين برتر از يك حج و يک حج و يک حج است، (امام - عليه السلام - تا ده حج شمردند).
12. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ سَعي في حاجَةِ أَخيهِ المؤمنِ فكأنَّما عَبَدَ اللهَ تِسْعَةَ آلافِ سنَةٍ، صائماً نهارُهُ قائماً لَيلَهُ.
«بحار الانوار، ج 74، ص 316»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه در راه برآوردن نياز برادر مؤمن خود بكوشد، گويي نُه هزار سال با روزه گرفتن و شب زنده داري كردن، خدا را عبادت كرده باشد.
13. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : إخْدِم أخاكَ فَإنْ إستَخدَمَكَ فَلا و لا كَرامَةَ.
«الاختصاص، ص 243»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: برادر خود را خدمت كن، اما اگر تو را به خدمت كشيد (سوء استفاده کرد)، خدمتش نكن و وقعي بدو مگذار.
14. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : ما مِنْ مُؤمنٍ يَخذُلُ أخاهُ و هُو يَقْدِرُ علي نُصرتِهِ إلاّ خَذَلَهُ اللهُ في الدّنيا و الآخِرَةِ.
«بحار الانوار، ج 74، ص 311»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: هرگاه مؤمني بتواند برادر خود را ياري رساند اما كمكش نكند، خداوند در دنيا و آخرت او را تنها گذارد.
15. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ مَنَعَ طالِباً حاجَتَهُ و هو قادرٌ علي قَضائِها فَعَليهِ مِثلُ خَطيئةِ عَشّارٍ.
«ثواب الاعمال، ص 365»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه بتواند حاجت نيازمندي را برآورد ولي دست رد بر سينة او زند، گناهش چون گناه باجگير است.
16. قال الامام الباقر - عليه السّلام - : مَنْ بَخِلَ بِمَعُونَةِ أَخيهِ اْلمُسْلِمِ وَ القِيامِ لَه في حاجتِهِ أبْتُلِيَ بمَعونهِ مَنْ ياثَمُ وَ لا يُؤُجَرُ.
«ثواب الاعمال، ص 291»

امام باقر - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از كمك به برادر مسلمان خود و بر‌آوردن حاجت او دريغ كند، خداوند او را گرفتار كمك به كسي كند كه به سبب آن گناه کند و مزدي هم نبرد.
17. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : مَنْ صارَ إلي أَخيهِ المؤّمنِ في حاجَتِهِ اَوْ مُسَلِّماً فَحَجَبَهُ لَم يَزلْ في لَعنةِ اللهِ إِلي اَنْ حَضَرَتْهُ الْوَفاةُ.
«الاختصاص، ص 31»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: كسي كه براي طلب حاجت خود يا براي سلام و احوال‌پرسي نزد برادر مؤمن خود رود و او خود را از وي مخفي كند تا زنده است، پيوسته مشمول لعنت و نفرين خدا شود.
18. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : اَنَّ الرَّجُلَ لَيَسْأَلُني الْحاجةَ فَأُبادِرُ بِقَضائِها مَخافَةَ اَنْ يَسْتَغْنِيَ عَنْها فَلا يَجِدَ لَها مَوقِعاً إِذا جاءَتْهُ.
«عيون الاخبار الرضا - عليه السّلام -، ج 2، ص 179»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: هرگاه مردي از من درخواست حاجتي کرد، در رفع حاجت و نياز او شتاب مي‌ورزم؛ زيرا بيم آن مي‌رود كه كار از كار بگذرد و اقدام من در كمك به او ديگر به كارش نيايد.
19. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : إِنّي لَأسارٍِعُ إلي حاجَةِ عَدُوّي خَوفاً اَنْ اَرُدَّهُ فَيَسْتَغْنيَ عَنّي.
«بحار الانوار، ج 78، ص 207»

امام صادق - عليه السّلام – فرمود: من در برآوردن نياز دشمن خود (نيز) شتاب مي‌كنم؛ زيرا مي‌ترسم دست رد به سينه او زنم و او از من بي‌نياز شود.
20. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَن إِحْتَجتَ إِليهِ هنتَ عَليهِ.
«غررالحكم، ح 8610»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: به هر كه نياز پيدا كني، نزدش خوار مي‌شوي.
21. قال الامام الباقر - عليه السّلام - : إِنَّما مَثَلُ الْحاجَةِ إِلي مَنْ أَصابَ مالَهُ حَديثاً كَمَثَلِ الدَّرْهَمِ في فَمِ الْأَفْعي أَنْتَ إليهِ مُعْوجٌ وَ أَنت مِنها علي خطرٍ.
«تحف العقول، ص 294»

امام باقر - عليه السّلام - فرمود: حكايت كسي كه نيازمند نوكيسه باشد، حكايت درهمي است كه در دهان افعي است كه هم به آن نيازداري و هم از افعي در خطري.
22. قال الامام الصادق - عليه السلام - : مَا امَنَ بِاللهِ وَ لاَ بِمُحَمَّدٍ وَلاَ بِعَلِّي مَن اِذا اَتاهُ اَخُوهُ المُؤمِنُ في حاجَةٍ لَم يضحَک فِي وَجهِهِ فَاِن کَانَت حَاجَتُهُ عِندَهُ سارَعَ اِلي قَضائِها ... .
«بحار الأنوار، ج 75، ص 176»

امام صادق - عليه السلام - فرمود: به خدا و محمد و علي ايمان نياورده است کسي که در هنگام نياز برادر مؤمنش با خوشرويي با او برخورد نکند؛ پس اگر توان دارد احتياج او را شخصاً برطرف نمايد و اگر قادر نيست با کمک ديگري مشکل او را حل کند؛ اگر نسبت به تقاضاي برادر مؤمني بي تفاوت باشد و به درخواست او عمل نکند پس بين ما و او ولايتي نخواهد بود.
23. قال الامام علي - عليه السلام - : وَ مِنْهَا إصدَارُ حاجاتِ النَّاسِ يومَ وُروُدِهَا عَلَيکَ بِمَا تَحرَجُ بِهِ صُدُورُ اَعوَانِکَ.
«نهج البلاغه، نامه 53»

امام علي - عليه السلام - (به مالک اشتر) فرمود: از جمله خدمت رساني تو اين است که نيازهاي مردم را هنگامي که به تو مراجعه مي کنند، بر آورده سازي, آن خدماتي را که معاونان تو از انجام آن کارها ناتوانند.
24. قال الامام علي - عليه السلام - : لاَ يستَقِيمُ قَضاءُ الحَوَائِجِ اِلاّ بِثَلاثٍ: بِاِستِصغارِها لِتَعظُمَ، وَ بِاِستِکتامِهَا لِتَظهَرَ، وَ بِتَعجيلِهَا لِتَهنُؤَ.
«نهج البلاغه، حكمت 101»

امام علي - عليه السلام - فرمود: برطرف کردن نيازهاي مردم پايدار نيست مگر به سه چيز: 1- کوچک شمردن خدمت تا خدا آن را بزرگ نمايد؛ 2- پنهان داشتن آن تا خدا آن را آشکار کند؛ 3- شتاب در برآوردن نياز حاجتمند تا مسرت بخش باشد.
25. قال الامام الصادق - عليه السلام - : وَ يحَکَ اَلَم تَسمَع فُلاَناً وَ نَحنُ بِقُربِ الجُحفَةِ وَ هُوَ يقُولُ لَکَ: اِحمِلني عَلي قَدرِ ميلٍ، فَقَد وَ اللهِ عَييتُ، وَ اللهِ مَا رَفَعتَ بِهِ رَأساً ... .
«وسائل الشيعه، ج 8، ص 592»

(امام صادق - عليه السلام - به مردي گفت: چرا ما را تحقير مي کني؟ آن مردگفت: پناه مي برم به خدا از اين که شما و يا امري از امور شما را سبک بشمارم)، پس حضرت به او فرمود: واي بر تو، آيا نداي آن شخصي را که نزديک جحفه از تو کمک خواست که او را به اندازة يک ميل (برابر 2 کيلومتر) بر مرکبت سوار نمايي و او به خدا سوگند ياد کرد که خسته و وامانده شده است؛ نشنيدي؟ به خدا سوگند! تو حتي سرت را بلند نکردي و او را تحقير کردي، هر کس مؤمني را خوار کند ما را تحقير کرده و حرمت الهي را شکسته است.
26. جاء رجل من الانصار يريد أن يسأله حاجة فقال الامام الحسين - عليه السلام - : يا أخَا الاَنصار صُن وَجهَکَ عَن بَذلَةِ المَسأَلَة وَ ارفَع حَاجَتَکَ فِي رُقعَةٍ، فَإِنّي آتٍ فيها ما سارَّکَ اِن شَاءَ اللهُ.
«بحار الأنوار، ج 78، ص 118»

مردي از انصار محضر امام حسين - عليه السلام - شرفياب شد و تصميم داشت که حاجتش را با امام - عليه السلام - مطرح کند. حضرت به او فرمود: اي برادر انصاري! آبروي خود را حفظ کن و درخواست خود را شفاهي و رو در رو مطرح نکن، بلکه حاجتت را در نامه اي بنويس و بياور تا من آنچه در نامه نوشته اي و سبب خوشحالي تو مي شود به خواست خدا بر آورده سازم.
27. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : أَبلِغُوني حَاجَةَ مَن لاَ يستَطيعُ اِبلاَغَ حَاجَتهِ، فَاِنَّهُ مَن اَبلَغَ سُلطاناً حَاجَةَ مَن لاَ يستَطيعُ إِبلاَغَها، ثَبَّتَ اللهُ قَدَمَيهِ عَلَي الصِّرَاطِ يومَ القِيامَةِ.
«بحار الأنوار، ج 3، ص 384»

پيامبر اکرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: در خواست نيازمندي را که خودش نمي تواند آن را ابلاغ کند به من برسانيد. و هر که تقاضاي درمانده اي را به مسئولي برساند در حالي که نيازمند، خودش از رساندن نامه اش ناتوان است؛ خداوند او را در روز قيامت بر صراط ثابت قدم نمايد.
28. قال الامام الحسين - عليه السلام - : اِنَّ حَوائِجَ النَّاسِ اِلَيکُم مِن نِعَمِ اللهِ عَلَيکُم، فَلا تَمِلُّوا النِّعَم.
«بحار الأنوار، ج 74، ص 318»

امام حسين - عليه السلام - فرمود: درخواست هاي مردم از شما، از نعمت هاي الهي است براي شما، از اين نعمت ها ملول و خسته نشويد.
29. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : اِخوانُکُم جَعَلَهُمُ اللهُ تَحتَ اَيدِيکُم، فَمَن کانَ اَخُوُه تَحتَ يدِهِ فَليطُعِمهُ مِمّا يأکُلُ وَ ليکسِهِ مِمّا يلبَسُ وَلاَ يکَلِّفهُ مِمَّا يغلِبُهُ فَاِن کَلَّفَهُ ما يغلِبُهُ فَليعِنهُ.
«بحار الأنوار، ج 74، ص 141»

پيامبر اکرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: خداوند بعضي از برادرانتان را زير دست شما قرار داده است، پس هر که برادرش زير دست اوست، بايد از آن چه مي خورد به او نيز بخوراند، و از آن چه مي پوشد به او هم بپوشاند و کاري را که در توان او نيست به او واگذار نکند و اگر کار دشواري را به او سپرد، به کمک او بشتابد.
30. قال الامام الصادق - عليه السلام - : مَن مَشي في حاجَةِ اَخيهِ المُؤمِنِ کَتَبَ اللهُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ عَشرَ حَسَناتٍ وَ رَفَعَ لَهُ عَشرَ دَرَجاتٍ وَ حَطَّ عَنهُ عَشرَ سَيئاتٍ وَ اَعطاهُ عَشرَ شَفاعاتٍ.
«بحار الأنوار، ج 74، ص 312»

امام صادق - عليه السلام - فرمود: کسي که براي برطرف کردن نياز برادر مؤمن خود گام بردارد؛ خداي سبحان براي او ده حسنه مي نويسد و مقام او را ده درجه بالا مي برد و از ده گناه او مي گذرد و شفاعت ده نفر را از او مي پذيرد.
31. قال الامام علي - عليه السلام - : يا جابِرُ! مَن کَثُرَت نِعَمُ اللهِ عَلَيهِ کَثُرَت حَوائِجُ النّاسِ اِلَيهِ فَمَن قامَ للهِ فيهَا بِمَا يجِبُ عَرَّضَهَا لِلدَّوَامِ وَ البَقاءِ وَ مَن لَم يقُم فيها بِمَا يجِبُ عَرَّضَهَا لِلزَوالِ وَ الفَناءِ.
«نهج البلاغه، حكمت 373»

امام علي - عليه السلام - (به جابر بن عبد الله انصاري) فرمود: اي جابر! هر که از نعمت هاي خداوندي بيشتر بهره يابد، مردم نيازمند هم بيشتر به او رجوع مي کنند، در پاسخ به نيازهاي مردم هر که براي خدا برخيزد و بنابر توانايي هايي که دارد انجام وظيفه کند، تداوم نعمت هاي خداوندي را فراهم ساخته است و اگر انجام وظيفه نکند، نعمت ها را به زوال و نيستي مي سپرد.
32. قال الامام الصادق - عليه السلام - : مِن اَحَبَّ الاَعمالِ اِلي اللهِ عَزَّوَجَلَّ اِذخالُ السُّرُوِر عَلَي المُؤمِنِ؛ اِشباعُ جُوعَتِهِ أَو تَنفِيسِ کُربَتِهِ؛ اَو قَضاءِ دَينِهِ.
«الکافي، ج 2، ص 192»

امام صادق - عليه السلام - فرمود: از با ارزش ترين کارها نزد خداوند متعال، شاد کردن مؤمنين است؛ مثل سير نمودن آن ها، يا نجات دادن آنان از سختي ها و گرفتاري ها، يا اداي بدهي آنها.
33. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَن اَصبَحَ لاَيهتَمُّ بِاُمُورِ المُسلِمينَ فَلَيسَ مِنهُم و مَن سَمِعَ رَجُلاً ينادِي يالَلمُسلِمينَ! فَلَم يجِبهُ فَلَيسَ بَمُسلِمٍ.
«الکافي، ج 2، ص 164»

پيامبر اکرم - صلي الله عليه و آله - فرمود: کسي که شب را به روز آورد و به امور مسلمانان رسيدگي نکند، پس از مسلمانان نيست و نيز هر که بشنود مردي از مسلمين فرياد رسي مي خواهد و به او پاسخ ندهد، از مسلمين نيست.
34. قال الامام الصادق - عليه السلام - : يحِقُّ عَلَي المُسلِمَينَ اَلاِجتِهاد فِي التَواصُلِ وَ التَعاوُنِ وَ التَعاطُفِ وَ المُواسَاةِ لِاَهلِ الحاجَةِ وَ تَعاطُف بَعضُهُم عَلي بَعضٍ.
«الکافي، ج 2، ص 175»

امام صادق - عليه السلام - فرمود: مسلمانان موظفند در راه رسيدگي و کمک به نيازمندان کوشا و نسبت به يکديگر عطوف و مهربان باشند و از پرداخت کمک هاي مالي به همديگر مضايقه نکنند و به هنگام گرفتاري، يار و ياور هم باشند.
35. قال الامام علي - عليه السلام - : اِنَّ للهِ عِبَاداً يختَصُّهُمُ اللهِ بِالنَّعَمِ لِمَنافِعِ العِبادِ فَيقِرَّهَا فِي أَيدِيهِم مَا بَذَلُوهَا فَإِذَا مَنَعُوها نَزَعَهَا مِنهُم ثُمَّ حَوَّلَهَا إِلي غَيرِهِم.
«نهج البلاغه، حكمت 417»

امام علي - عليه السلام - فرمود: خداوند را بندگاني است که به آنان نعمت هاي ويژه داده است براي نفع رساندن به ديگر بندگانش؛ پس امکاناتي در دسترس آنها قرار داده است که بذل و بخشش کنند. هرگاه از بذل آن نعمت ها دريغ ورزند و چيزي به کسي ندهند، آن نعمت ها را از آنان باز مي ستاند و به ديگران مي دهد.
36. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَن سَعي في حاجَةِ اَخيهِ المُسلِمِ طَلَبَ وَجهِ اللهِ کَتَبَ اللهُ عَزَّوَجَّلَ لَهُ أَلفَ أَلفَ حَسَنَةً.
«الکافي، ج 2، ص 197»

پيامبر اکرم - صلي الله عليه و آله - : هر کس که در بر طرف کردن نياز مسلماني به خاطر خدا کوشش کند، خداوند بزرگ براي او هزار هزار حسنه مي نويسد.
37. قال الامام الصادق - عليه السلام - : قَضَآءُ حَاجَةِ المُؤمِنِ اَفضَلُ مِن اَلفِ حَجَّةٍ مُتََقَبَّلَةٍ بِمَنَاسِکِهَا وَ عِتقِ رَقَبَةٍ لِوَجهِ اللهِ وَ حملانِ أَلفِ فَرَسٍ فِي سَبيلِ اللهِ بِسَرجِهَا وَ لُجُمِهَا.
«بحار الأنوار، ج 74، ص 285»

امام صادق - عليه السلام - فرمود: فضيلت پاداش بر طرف كردن نياز مؤمن, از هزار حجّي که تمام اعمال آن قبول شده باشد و آزاد کردن يک بنده در راه خدا و صرف بار هزار اسب در راه خدا با زين و لجامش, بيشتر است.


خشوع


1. قال الامام علي - عليه السّلام - : اِنّ لِلّهِ عباداً كَسَرتْ قلوبُهم خَشَيةُ اللهِ فاسْتَكفُوا عن المنطِقِ وَ انّهم لَفُصَحاءُ عقلاءُ ... .

«بحار الانوار، ج 66، ص 284»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: براي خداوند بندگاني است كه ترس از او دلهايشان را شكسته، به طوري كه از گفتار باز ايستاده‌اند در حاليكه آنان؛ خوش گفتار، دانا، خردمند، هوشيار و زيركند و به سوي خدا با كارهاي شايسته پيشي مي‌گيرند.




2. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - في جوابِ السؤالِ عن الخشوعِ: التَّواضُعُ في الصّلوةِ و أن يقبِلَ العبدَ بقَلبِهِ كلِّهِ علي ربّهِ عزّوجل.

«مستدرك الوسائل، ج 1، ص 98»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - در جواب سؤال از (چيستي) خشوع فرمود: (خشوع آن است كه) در نماز متواضع و فروتن باشي و با تمام قلب و روح خويش به سوي پروردگارت توجه و اقبال داشته باشي.




3. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : وَ اَمّا عَلامَةُ الخاشعِ فَأربَعَةٌ: مراقَبِةُ اللهِ في السّرِّ و العلانيةِ وَ رُكوُبُ الجميلِ و التّفكّرُ ليومِ القيامَةِ و المناجاةُ‌ لله.

«تحف العقول، ص 22»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: نشانه‌هاي انسان خاشع، چهار چيز است: 1. مراقبت و ترس از خداوند در آشكار و نهان. 2. انجام دادن كارهاي پسنديده. 3. انديشيدن براي روز قيامت. 4. مناجات نمودن با پروردگار.




4. عن الامام الصادق - عليه السّلام - : أوحي اللهُ الي عيسي بن مريَم - عليه السّلام - : يا عيسي هَبْ لي مِنْ عَينكَ الدّمُوعَ و مِنْ قلبِكَ‌ الخشوعَ.

«بحار الانوار، ج 79، ص 178»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: خداوند به حضرت عيسي - عليه السّلام - وحي ‌نمود: اي عيسي، از چشمان خود اشك و از قلب خود خشوع را به پيشگاه من تقديم نما.




5. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ خَشَعَ قلبُهُ خَشَعَتْ جوارحُهُ.

«غررالحكم، ج 2، ص 639»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: هر كس كه قلبش خاشع شود و از خدا بترسد، اعضاء و جوارح او نيز خاشع مي‌گردند.




6. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : لا ايمانَ الّا بَعَملٍ و لا عَملَ الّا بيقينٍ و لايقينَ الّا بالخشوعِ.

«بحار الانوار، ج 75، ص 30»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: ايماني نيست مگر به عمل و عملي نيست مگر به يقين و يقيني نيست مگر به خشوع و فروتني.




7. قال الامام السجاد - عليه السّلام - في الدّعاء: و أعوذُ بكَ من نفسٍ‌ لا تَقْنَعُ و من بَطنٍ لا يشَبعُ و من قلبٍ لا يخَشعُ‌.

«بحار الانوار، ج 95، ص 93»

امام سجاد- عليه السّلام - در مناجات با پروردگار فرمود: (خدايا) به تو پناه مي‌برم از نفسي كه به قسمت خويش قانع نباشد و از شكمي كه سير نگردد و از قلبي كه در برابر تو خاشع نمي‌گردد.




8. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ خَشَعَ لعظَمةِ اللهِ سبحانَهُ ذَلَّت لَهُ الرّقاب.

«غررالحكم، ج 2، ص 695»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه در برابر عظمت و بزرگي خداوند سبحان خاشع باشد و فروتني نمايد، گردنكشان در برابر او كرنش خواهند كرد.




9. قال الامام علي - عليه السّلام - لِإبنه الحسن - عليه السّلام - : و اذا أنْتَ‌ هُديت‌َ لقَصْدِكَ فكُنْ أخشَعَ ‌ماتكونُ لربِّكَ‌.

«نهج البلاغه، نامة 31»

امام علي - عليه السّلام - در نامه به فرزندشان امام حسن - عليه السّلام - فرمود: هرگاه به راه راستي كه قصد آنرا داشتي رسيدي، پس در خاشع‌ ترين و فرمان‌ برترين حالات براي پروردگارت باش.




10. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : ما زادَ خُشُوعُ ‌الجَسدِ علي ما في القَلْبِ فهو عندنا نفاقٌ.

«الکافي، ج 2، ص 396»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه فروتني خشوعِ ظاهري او از خشوع باطني‌اش بيشتر باشد، (چنين خشوعي) در نزد ما نفاق محسوب مي‌شود.




11. قال الامام علي - عليه السّلام - : لا خَير في قلبٍ لا يَخْشَعُ و لا عَينٍ لا تدمَعُ.

«تصنيف غررالحكم، ص 191، ح 3721»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: قلبي كه (در برابر خداوند) خاشع و فروتن نباشد و چشمي كه (از ترس خداوند) اشك نريزد، خيري در آن‌ها نيست.




12. قال الامام علي - عليه السّلام - : بالْبكاءِ من خشيةِ اللهِ تُمحّصِ الذّنوبَ.

«غررالحكم، ج 1، ص 338»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: گريستن از ترس خداوند، همة گناهان را نابود مي‌سازد.




13. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ خشَيِ اللهُ‌ كَثُر علمُهُ‌.

«غررالحكم، ج 2، ص 621»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از خدا بترسد، علم او زياد خواهد شد.




14. عن اميرالمؤمنين - عليه السّلام - عن رسول الله - صلي الله عليه و آله - في خبر المعراج: انَّ الله تعالي قالَ لَهُ: يا أحمدُ، ما عَرَفَني عبدٌ الّا خَشَعَ لي و ما خَشَعَ لي عبدٌ الّا خَشَعَ لَهُ ‌كلُّ شئٍ.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 292»

امام علي - عليه السّلام - از رسول خدا - صلي الله عليه و آله - نقل كردند كه در حديث معراج فرمود: خداوند تعالي فرمود: اي احمد، بنده‌اي مرا نشناخت، مگر اينکه برايم خشوع و فروتني کرد و در برابر من خاشع نشد، مگر اينکه همه چيز براي او فروتن و خاشع شد.




15. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : حُرّمَتِ النّارُ عَلي عينٍ بكَت من خشية الله.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 294»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: آتش دوزخ بر ديدگاني كه از ترس خدا بگريد، حرام شده است.




16. قال الامام علي - عليه السّلام - : البكاءُ ‌من خشيةِ الله مفتاحُ الرّحمةِ.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 295»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: گريه از ترس خدا، كليد گشايش رحمت الهي است.




17. قال الامام علي - عليه السّلام - : البكاءُ من خَشيةِ اللهِ يُنيرُ القَلْبَ و يَعصِمُ مِنْ معاوَدَةِ الذّنبِ.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 294»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: گريستن از ترس خدا، قلب را نوراني و روشن مي‌كند و انسان را از بازگشتن به سمت گناه محافظت مي‌نمايد.




18. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ بَكي من خَشيةِ اللهِ حَشَرَهُ اللهُ‌ معَ النبيّينَ‌ و الصّديّقينَ ‌و الشُّهداءَ‌ و الصّالحينَ و حَسُنَ ‌اولئكَ‌ رفيقاً.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 295»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه از ترس پروردگار خويش گريه كند، خداوند او را با پيامبران و صديقين و شهدا و شايستگان محشور مي‌نمايد و آنان دوستان و هم نشينان خوبي براي او خواهند بود.




19. قال رسول - صلي الله عليه و آله - : بكاءُ العُيونِ‌ و خشيَةُ القلوب من رحَمةِ اللهِ تعالي.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص294»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: گريه و اشك چشم‌ها و ترس و خشوع قلب‌ها از رحمت خداوند تبارك و تعالي است.




20. قال الامام علي - عليه السّلام - : خَشْيَةُ اللهِ جَناحُ الايمان.

«غررالحكم، ج 1، ص 400»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: ترس و خشيت از خداوند بال و پر ايمان است.




21. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : أعلمُ النّاسِ باللهِ أشدُّهُم خَشيةً لَهُ.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 292»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: داناترين مردم به خداوند، كساني هستند كه بيشترين ترس را از پرودگار خويش در دل دارند.




22. رُوِيَ أنّ رسولَ اللهِ - صلي الله عليه و آله - رأي رجُلاً يَعْبَثُ في صلاتِهِ بِلحيتِهِ فقالَ: لَو خَشَعَ قلبه لخَشَعَتْ جوارحُهُ.

«إرشاد القلوب، ج 1، ص 115»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - مردي را ديد كه در حال نماز با ريش خود بازي مي‌كند، حضرت فرمود: «اگر قلب اين مرد خاشع بود، تمام اعضاء و جوارح او خاشع و فروتن (در مقابل پرودگار) مي‌شدند.




23. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : ما مِنْ مؤمِنٍ يبكي من خشية اللهِ الّا غَفَرَ‌اللهُ لَهُ ذُنُوبَهُ و ان كانَ اكثُر من نجومِ السّماءِ وَ عَدَدِ قَطرِ البحارِ.

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 294»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر مؤمني كه از ترس خدا بگريد، خداوند گناهان او را اگر چه از تعداد ستارگان آسمان و عدد قطره‌هاي آب درياها بيشتر باشد، مي‌بخشد.




24. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : البكاءُ من خشيةِ اللهِ نجاةٌ من النّارِ.

« مستدرك الوسائل، ج 2، ص 292»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: گريه از ترس خداوند، موجب نجات از آتش دوزخ خواهد بود.




25. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ تَواضَعَ قلبُهُ لِلّهِ لَم يَسْأمُ بَدنُهُ مِن طاعةِ الله.

«بحار الانوار، ج 78، ص 90»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه قلبش براي خداوند خاضع و فروتن باشد، بدنش از عبادت و اطاعت او خسته نمي‌شود.




26. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : لا صَلاةَ لِمَنْ لا يتخشَّعُ في صلاتِهِ.

«كنزالعمال، ج 7، ص 526»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه در نماز خشوع نداشته باشد، حقيقت و فضيلت نماز را درك نمي‌كند.




27. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : اذا اقشَعرَّ جلدُ العبْدِ مِنْ خشيةِ اللهِ تحاتَّت عنهُ‌ خطاياهُ‌ كَم يَتحاتُّ عَنِ الشَّجرةِ اليالِيَة وَرقُها.

«كنز العّمال، ج 3، ص 141»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: زماني كه پوست بدن بنده از ترس پروردگارش به لرزه درآيد، تمام گناهانش فرو مي‌ريزد، همان گونه كه برگ درختان كهن سال بر زمين مي‌ريزد.




28. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : اللّهم اقم لي مِنْ خَشْيتِكَ ‌ما تحولُ به بينَنا و بين معاصيكَ.

«كنزالعمال، ج2، ص 175»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: بارالها، آنقدر ترس از خود را نصيب من فرما كه به وسيلة آن بين ما و نافرماني تو فاصله ايجاد شود.

خوف و رجاء


1. قال الامام علي - عليه السّلام - : لا يَرْجُوَنَّ أحَدٌ منكمُ الّا ربَّهُ و لا يَخافَنَّ الاّ ذَنبهُ .

«نهج البلاغه، حكمت 82»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: هيچ يك از شما به كسي جز پروردگارش، نبايد اميد داشته باشد و تنها از گناه خويش بترسد.




2. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : اُرجُ اللهَ رجاءً لا يُجرِئُكَ عَلي معاصيهِ و خفِ اللهَ خوفاً لا يُؤْيِسُكَ من رَحْمتهِ.

«بحار الانوار، ج 67، ص 384»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: آنگونه به خداوند اميد داشته باش كه اميدواريت به تو جرأت بر معصيت و نافرماني او را ندهد و آن قدر از خدا بترس كه ترس تو، تو را از رحمت او نا اميد نگرداند.




3. قال الامام علي - عليه السّلام - : اَعلَمُ النّاسِ باللهِ سبحانَهُ أخوَفُهم منهُ.

«غررالحكم، ص190، ح 3675»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: عالم ترين مردم به خداوند سبحان، كساني هستند كه بيشتر از خدا مي ترسند.




4. قال الامام علي - عليه السّلام - : أفضَلُ المسلمين اسلاماً مَنْ كانَ همُّهُ لِاُخراهُ و اعتَدلَ خَوفُه و رَجاهُ.

«غررالحكم، ج1، ص 204»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: برترين مسلمانان از لحاظ اسلام، كسي است كه كوشش و همّت او براي آخرتش باشد و ترس و اميدش معتدل و برابر باشد.




5. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : أعلَي النّاسِ منزِلةً عِندَ اللهِ أخوَفُهُم مِنهُ.

«بحار الانوار، ج 77، ص 180»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي در نزد خداوند داراي بالاترين درجه است كه بيشتر از ديگران از خدا بترسد.




6. قال الامام علي - عليه السّلام - : الخَشيةُ مِنْ عذابِ الله شيمَةُ المُتَّقينِ.

«غررالحكم، ص 190، ح 3668»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: ترس از عذاب خدا، خصلت انسان هاي باتقواست.




7. قال الامام علي - عليه السّلام - : الخوفُ سِجْنُ النَّفسِ عنِ الذُّنوبِ و رِداعُها عَنِ المعاصي.

«غررالحكم، ص 190، ح 3682»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: خوف و ترس، زنداني كننده نفس از گناهان و بازدارنده آن از انجام معاصي است.




8. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : اِنّ من العبادَةِ شدّةُ الخوفِ من اللهِ عزّوجل.

«بحار الانوار، ج 67، ص 334»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: همانا يکي از عبادات، خوف و ترس زياد از خداوند عزوجل مي باشد.




9. قال الامام علي - عليه السّلام - : اِجعَلُوا كلَّ رجائِكُم للهِ سبحانَه و لا تَرجُوا أحداً سواهُ فاِنَّهُ ما رَجا أحدٌ غيرُ اللهِ تعالي اِلّا خابَ.

«غرر الحكم، ص 196، ح 3861»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: همه اميدواري خود را به خداوند سبحان معطوف داريد و به غير او اميد نداشته باشيد زيرا هر كس كه به غير خداوند اميد بست، زيان نمود.




10. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : حُسنُ الظنِّ باللهِ أن لا ترجُو الّا اللهَ و لا تخافُ الّا ذنبَكَ.

«بحار الانوار، ج 67، ص 367»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: خوش گماني به خداوند اين است كه به غير از او به كسي اميد نداشته باشي و به جز گناه خويش از چيزي نترسي.




11. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : الخَوفُ رقيبُ القَلبِ و الرّجاءُ شفيعُ النّفسِ وَ مَن كانَ عارفاً باللهِ كان من الله خائفاً و اليه راجياًُ و هُما جَناحَا الايمان ... .

«بحار الانوار، ج 67، ص 390»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: خوف، نگهبان قلب است و رجاء و اميدواري، شفيع و همراه نفس، كسي كه پروردگارش را بشناسد از او مي ترسد و به او اميدوار است و خوف و رجاء دو بال ايمان هستند كه بنده درستكار با آنها به بهشت رضوان پرواز مي كند و دو چشم عقل هستند كه با آنها وعده و وعيد خداوند را مي بيند.




12. قال الامام علي - عليه السّلام - : يَنبَغي لِمَنْ عَرَف اللهَ سبحانَهُ أن لايخلُو قلبَهُ من رجائِهِ و خوفِهِ.

«غررالحكم، ج 6، ص 441»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: براي كسي كه خداوند را مي شناسد، سزاوار است كه دلش از اميد به او و ترس از او خالي نباشد.




13. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : كانَ أَبي يقول: اِنّه ليسَ من عبدٍ مؤمنٍ الّا في قلبِهِ نورانِ: نورُ خيفَةٍ و نورُ رجاءٍ لَوْ وُزِنَ هذا لم يزِدْ علي هذا و لَوْ وُزِنَ هذا لم يَزِدْ علي هذا.

«الکافي، ج 3، ص 113»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: پدرم اين گونه مي فرمود: در دل هر بنده مؤمني دو نور است، نور خوف و نور رجاء كه در مقام سنجش، هيچ كدام از آنها بر ديگري فزوني ندارد.




14. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : لا يكونُ المؤمنُ مؤمناً حتّي يكونَ خائفاً راجياً و لا يكونُ خائفاً راجياً حتّي يكونَ عاملاً لما يَخافُ و يَرجُو.

«الکافي، ج 3، ص 117»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: انسان مؤمن، مؤمن شمرده نمي شود، مگر اين كه خوف از خدا و رجاء به رحمت او در دلش باشد و انسان مؤمن خائف و اميدوار نيست مگر آنكه از آنچه مي ترسد و به آنچه اميد دارد، عمل نمايد.




15. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : ينبغي للمؤمِنِ أن يخافَ اللهَ خوفاً كأنّه يُشرِفُ علي النّارِ و يرجُوهُ رجاءً كأنَّهُ من اهلِ الجنّةِ.

«مجموعه ورّام، ص 377»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: براي انسان مؤمن سزاوار است به گونه اي از خدا بترسد كه گوئي مشرف بر آتش دوزخ است و آن چنان به خداوند اميد داشته باشد كه گوئي از اهل بهشت است.




16. قال اميرالمؤمنين - عليه السّلام - لاِبنه الحسين - عليه السّلام - : أيْ بُنَيَّ العَجَبُ ممّن يخافُ العِقابَ فَلمْ يكُفَّ و رجَا الثّوابَ فَلمْ يَتُبْ و يَعْمل.

«بحار الانوار، ج 74، ص 237»

امام علي - عليه السّلام - به فرزندشان امام حسين - عليه السّلام - فرمود: اي فرزندم، شگفت از كسي كه از كيفر و عذاب خدا مي ترسد و دست از گناه نمي كشد و شگفت از كسي كه اميد به پاداش و ثواب دارد ولي از گناهانش توبه نمي كند و باز مرتكب گناه مي شود.




17. قال الامام علي - عليه السّلام - : خَفْ ربَّكَ خوفاً يَشغَلِكَ عَنْ رجائِهِ و ارجُهْ رجاءَ من لا يأمَنُ خوفَهُ.

«غررالحكم، ص 191، ح 3713»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: آنگونه از خدا بترس كه اين خوف تو را از اميد داشتن به او باز دارد و به گونه اي به خداوند اميد داشته باش مانند كسي كه از خوف خدا در امان نيست.




18. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : كانَ فيما أوصي بِهِ لقمان لاِبنِهِ: يابُنَيَّ خَفِ الله خوفاً لَوْ وافيتَهُ بِبّرِ الثّقلَينِ خِفْتَ أنْ يُعذِّبكَ ... .

«بحار الانوار، ج 67، ص 384»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: يكي از وصيت هاي لقمان به فرزندش اين بود: اي فرزندم، آنگونه از خدا بترس كه اگر به اندازه نيكي هاي جنّ و انس به پيشگاه خدا عرضه كني، باز ترس از عذاب او داشته باشي و طوري به خدا اميدوار باش كه اگر گناهان جن و انس را انجام داده باشي، باز اميد به بخشش داشته باشي.




19. عَنْ عليِ بن محمّد قال: قلتُ لأبي عبدالله - عليه السّلام - : ... فقال: كَذِبُوا، ... مَنْ رجَا شيئاً عَمِلَ لَهُ و مَنْ خافَ مِن شئٍ هَرِبَ منهُ.

«الکافي، ج 3، ص 114»

علي بن محمّد مي گويد، خدمت امام صادق - عليه السّلام - عرض كردم: گروهي از شيعيان و دوستداران شما مرتكب نافرماني و گناه شده و مي گويند: به رحمت خدا اميدوار هستيم. حضرت فرمود: دروغ مي گويند، آنها شيعيان و دوستداران ما نيستند، آنها گروهي هستند كه به آرزوهاي بي جا، دل خوش نموده اند، هر كس به چيزي اميدوار باشد براي رسيدن به آن تلاش مي كند و هر كس از چيزي مي ترسد از آن فرار مي كند.




20. قال اميرالمؤمنين - عليه السّلام - لرجلٍ سَأَلَهُ أن يَعِظَهُ: لا تكنْ مَمَّن يرجَو الآخِرةَ بغيرِ العَمَل و يُرجِئُ التَّوبَةَ بطولِ الأملِ ... .

«بحار الانوار، ج 69، ص 199»

امام علي - عليه السّلام - (به مردي كه از حضرت درخواست موعظه نمود)، فرمود: از كساني نباش كه بدون عمل و كردار نيك به آخرت (بهشت) اميد بسته اند و به جهت داشتن آرزوهاي دراز توبه را به تأخير مي اندازند، در سخن گفتن نسبت به دنيا مانند زاهدان و تاركان دنيا سخن مي گويند ولي اعمال مشتاقان و راغبان به دنيا را انجام مي دهند، هرچه از دنيا به آنها داده شود، سير نمي شوند و اگر چيزي از آنها دريغ شود قناعت نمي ورزند.




21. قال الامام علي - عليه السّلام - : اذا أرادَ أحدُكمُ أن لا يسألَ اللهَ سبحانَهُ الّا أعطاهُ فَلْيَيْئَسْ من النَّاسِ و لايكونُ لهُ رجاءٌ الّا اللهَ سَبحانَهُ.

«غررالحكم، ص 83، ح 1325»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: اگر شخصي از شما دوست دارد چيزي را از خدا درخواست نمايد و خداوند هم به او عطا نمايد، پس بايد از مردم نا اميد شود و تنها به خدا اميد داشته باشد.




22. قال الامام علي - عليه السّلام - : خَفْ ربَّكَ و ارجُ رحمتَهُ يُؤْمِنُكَ ممّا تخافُ وَ يُنِلْكَ ما رَجَوْت.

«غررالحكم، ص 190، ح 3686»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: از پروردگارت بترس و به رحمت او نيز اميدوار باش، تو را از آنچه مي ترسي در امان مي دارد و به آنچه اميد داري مي رساند.




23. قال الامام علي - عليه السّلام - : نعم الحاجِزُ عن المعاصيِ الخوفُ.

«غررالحكم، ص 190، ح 3694»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: بهترين مانع در برابر گناه، ترس از خداوند است.




24. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ خافَ ربُّه كفَّ عن ظُلمِهِ.

«غررالحكم، ص 190، ح 3692»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از پروردگارش بترسد، ظلم نمي كند.




25. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : طوبي لِمَنْ شَغَلَهُ خوفُ اللهِ عن خوفِ النّاس.

«بحار الانوار، ج 74، ص 126»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: خوشا به حال كسي كه ترس از خدا، او را از ترسيدن از مردم، باز دارد.




26. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ خافَ اللهُ آمنَهُ اللهُ سبحانَه من كلِّ شيءٍ.

«غررالحكم، ص 191، ح 3706»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از خدا بترسد، خداوند سبحان او را از شر هر چيزي ايمن مي دارد.




27. قال الامام علي - عليه السّلام - : مَنْ خافَ النّاسَ أخافَهُ اللهُ سبحانَهُ من كلِّ شيءٍ.

«غررالحكم، ص 191، ح 3707»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه از مردم بترسد، خداوند ترس از هر چيزي را در دل او مي اندازد.




28. قال الامام علي - عليه السّلام - : الخَوفُ من اللهِ في الدّنيا يُؤمِنُ الخوفَ في الاخرةِ منه.

«غررالحكم، ص 191، ح 3696»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: ترس از خدا در دنيا، انسان را از اينكه در آخرت از او بترسد، ايمن مي دارد.




29. قال الامام علي - عليه السّلام - : طوبي لِمَنْ راقَبَ ربّه وَ خافَ ذَنْبَهُ.

«غررالحكم، ص 191، ح 3716 »

امام علي - عليه السّلام - فرمود: خوشا به حال كسي كه هر لحظه متوجّه پروردگار خويش است و از گناهانش مي ترسد.




30. قال الامام الباقر - عليه السّلام - : من الفاظ رسول الله - صلي الله عليه و آله - : رأسُ الحِکمَهِ مخافةُ اللهِ عزّوجلّ.

«وسائل الشيعه، ج 16، ص 163»

امام باقر - عليه السّلام - فرمود: سرچشمه حکمت، ترس از خداوند (عزوجل) مي باشد.




31. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : لا يَلِجُ النّارُ مَنْ بَكي مِنْ خَشيةِ الله.

«محجة البيضاء، ج 7، ص 28»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه از خوف خدا بگريد، آتش جهنم او را در بر نمي گيرد.




32. قال الامام علي - عليه السّلام - : البُكاءُ من خشيَةِ اللهِ مفتاحُ الرَّحمَةِ.

«غررالحكم، ص 192، ح 3731»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: گريه از خوف خداوند، كليد گشايش رحمت الهي است.




33. قال الامام الرضا - عليه السّلام - : مَنْ لَم يَخَفِ اللهَ في القليلِ لَمْ يَخَفْهُ في الكثيرِ.

«عيون اخبار الرضا - عليه السّلام -، ج 2، ص 180»

امام رضا - عليه السّلام - فرمود: كسي كه در ارتكاب گناهان کم و كوچك از خدا نترسد، در ارتکاب گناهان بزرگ و زياد نيز نخواهد ترسيد.




34. قال الامام الصّادق - عليه السّلام - : المؤمِنُ لا يَخافُ غيرَ اللهِ و لا يقولُ عليهِ الّا الحقَّ.

«جامع الاحاديث الشيعه، ج 14، ص 162»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: انسان مؤمن به غير از خدا از كسي نمي ترسد و به جز حرف حق نمي گويد.




35. قال الامام علي - عليه السّلام - : المؤمِنُ يقظانُ مترقِّبٌ خائفٌ ... و يَخافُ البلاءَ حَذََراً من ذنوبِهِ يرجوُ رحمةَ ربِّهِ عزّوجلّ.

«الخصال، ج 2، ص 263»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: انسان مؤمن بيدار و هوشيار و ترسان است و به جهت ترس از گناهانش از بلا بيم دارد و به رحمت خداوند اميدوار است.




36. قال الامام الكاظم - عليه السّلام - : اِنَّ اللهَ لَمْ يؤمِنِ الخائفينَ بِقَدْرِ خوْفِهِمِ و لكِن آمَنَهُم بقَدرِ كرمِهِ و جُودِه.

«بحار الانوار، ج 75، ص 314»

امام كاظم - عليه السّلام - فرمود: خداوند، خائفين را به اندازه ترسشان امان نمي دهد، بلكه به ميزان كرم و بخشش خود به آنان امان خواهد داد.




37. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : مَنْ تركَ معصيةً لِلّهِ مخافةَ اللهِ تبارکَ و تَعالي، أرضاهُ اللهُ يوم القيامَهِ.

«الکافي، ج 2، ص 81»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: كسي كه گناهي را به جهت ترس از خداي تبارک و تعالي ترك كند، خداوند او را در روز قيامت راضي مي کند.




38. قال ابو عبدالله - عليه السّلام - : كُنْ لِمَا لَا تَرْجُو أَرْجَي مِنْكَ لِمَا تَرْجُو فَإِنَّ مُوسَي - عليه السّلام - ذَهَبَ لِيَقْتَبِسَ لِأَهْلِهِ نَاراً فَانْصَرَفَ إِلَيْهِمْ وَ هُوَ نَبِيٌّ مُرْسَل‏.

«الکافي، ج 5، ص 83»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: درباره آنچه كه به آن اميدوار نيستي، بيشتر از آنچه اميد به آن داري، اميدوار باش، همانا موسي - عليه السّلام - (به كوه طور) رفت تا براي خانواده اش آتشي فراهم آورد كه خداوند عزو جلّ از آن انصرافشان داد و او به پيامبري برگزيد.




39. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : خشيَةُ اللهِ رأسُ كلِّ حكمَةٍ.

«كنز العمال، ج 3، ص 141»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: ترس از خدا، سرچشمه تمام حكمت ها است.




40. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : لَوْ يعلَمُ المؤمِنُ ما عند اللهِ من العقوبَةِ ما طمَعَ في الجنَّةِ اَحَدٌ و لَوْ يعلَمُ الكافِرُ ما عند اللهِ من الرَّحْمةِ ما قَنَطَ من الجنَّةِ احدٌ.

«كنز العمال، ج 3، ص 139»

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: اگر مؤمن مي دانست كيفر و عقوبت پروردگار به چه ميزان است، احدي طمع (رفتن به) بهشت نمي كرد و اگر كافر مي دانست كه رحمت و بخشش خداوند به چه اندازه است، هيچ كدامشان از رفتن به بهشت نا اميد نمي گشتند.

دعا و نیایش


1. قال الامام علي - عليه السّلام - في وصيّة لابنه الحسن - عليه السلام - : اِعلم أنّ الّذي بيدهِ خزائِنُ ملكوتِ الدّنيا و الآخرةِ قَدْ أذِنَ لدعائِكَ و تكفَّلَ لاِ جابتِكَ و أمَرَكَ أن تسألَهُ لِيُعطيكَ و هو رحيمٌ كريمٌ.

«بحارالانوار، ج 77، ص 204»

امام علي - عليه السّلام - در وصيت به فرزندش امام حسن - عليه السّلام - فرمود: بدان همانا خداوندي كه گنجينه هاي ملكوت دنيا و آخرت در دست اوست، به تو اجازه داده تا او را بخواني و خود اجابت دعاي تو را بر عهده گرفته است و امر كرده از او درخواست نمائي تا به تو عطا كند و او پروردگاري مهربان و بخشنده است.




2. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : الداعي بِلا عمل كالرّامي بلا وَتَرَ.

«بحارالانوار، ج 93، ص 312»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: دعا كننده اي كه عمل و كردار نيك ندارد، همانند تيراندازي است كه بدون كمان تير را پرتاب مي كند.




3. قال الامام علي - عليه السّلام - : أعجَزُ النّاسِ من عَجَزَ عنِ الدّعاءِ.

«تصنيف غرر الحكم، ح 3742»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: عاجزترين و ناتوان ترين مردم، كسي است كه از دعا كردن ناتوان باشد.




4. قال الامام علي - عليه السّلام - : الدُّعاء مفتاحُ الرّحمةِ و مصباحُ الظُّلمَةِ.

«بحارالانوار، ج 93، ص 300»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: دعا كليد گشايش رحمت الهي و چراغ روشنگر در تاريكي است.




5. قال الامام علي - عليه السّلام - : أحبُّ الأعمالِ الي الله عزّوجلَّ في الارضِ الدّعاءُ.

«اصول کافي، ج 2، ص 467»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: دوست داشتني ترين كارها در نزد پروردگار در روي زمين، دعاء است.




6. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : فاِنَّ سلاحَ المؤمِنِ الدّعاءُ.

«مكارم الاخلاق، ج 2، ص 8»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: پس همانا دعا اسلحة انسان مؤمن است.




7. قال الامام الرّضا - عليه السّلام - : عليكم بسلاحِ الأنبياء فقيلَ و ما سلاحُ الانبياء؟ قال: الدعاء.

«اصول کافي، ج 2، ص 468»

امام رضا - عليه السّلام - فرمود: بر شما است كه از سلاح پيامبران بهره بگيريد. به حضرت عرض شد: سلاح انبياء چيست؟ حضرت فرمود: «دعا».




8. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : عليكَ بالدّعاءِ فانَّهُ شفاءٌ مِنْ كلِّ داءٍ.

«اصول کافي، ج 4، ص234»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: بر تو باد به دعا كردن، به درستي كه دعا شفا و درمان هر دردي است.




9. قال الامام السّجاد - عليه السّلام - : الدّعاءُ يدفَعُ البلاءَ النّازلَ و ما َلمْ يَنْزل.

«اصول کافي، ج 2، ص 469»

امام سجاد - عليه السّلام - فرمود: دعا بلا را دفع مي كند، خواه بلا نازل شده باشد و يا اينكه هنوز نازل نشده باشد.




10. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : اِدفَعُوا أبوابَ البلاءِ، بالدّعاء.

«بحار الانوار، ج 93، ص 288»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: بلاهاي گوناگون را به وسيلة دعا از خود دفع كنيد.




11. قال الامام علي - عليه السّلام - : من قَرَعَ بابَ اللهِ فُتِحَ لَهُ.

«تصنيف غرر الحكم، ح 3751»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه درب(خانة) خداوند را بكوبد، به روي او گشوده خواهد شد.




12. قال الامام الباقر - عليه السّلام - : ينبغي للمؤمِنِ أن يكونَ دعاءُهُ في الرّخاءِ نحواً من دعائِهِ في الشّدَةِ.

«اصول کافي، ج 2، ص 488»

امام باقر - عليه السّلام - فرمود: سزاوار است بندة مؤمن، همانگونه كه در حال سختي و بلا دعا مي كند و پروردگارش را مي خواند، در حال آسايش و راحتي نيز آنگونه دعا كند.




13. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : انّ العبدَ اذا دعا الله تبَاركَ و تعالي بنيّةٍ صادقةٍ و قلبٍ مخلصٍ اُستجيبَ له ... .

«الاختصاص، ص 242»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: همانا بنده زماني كه خدا را با نيت پاك و راستين و قلبي سرشار از اخلاص بخواند خداوند او را اجابت مي نمايد ... ولي اگر خدا را بدون نيّت پاك و نه از روي اخلاص بخواند، خداوند خواسته او را اجابت نخواهد کرد.




14. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : مَن أحبَّ أن يُستجابَ دعاءُهُ فَليطيِّبْ مطعَمَهُ و مكسَبَهُ.

«بحارالانوار، ج 93، ص 372»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: اگر كسي دوست دارد كه دعايش مستجاب شود، پس بايد كسب و روزيش را پاك گرداند.




15. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : انّ اللهَ لا يرفَعُ دعاءَ عبدٍ و في بطنِهِ حرامٌ أو عندَهُ مظلمةٌ لأحدٍ من خلقِهِ.

«بحار الانوار، ج 93، ص 321»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: بدرستي كه دعاي بنده اي كه حرام خورده و يا حقّي از مردم بر گردن اوست، مورد استجابت پروردگار واقع نمي شود.




16. قال الامام علي - عليه السّلام - : المعصِيَةُ تمنُعُ الاِجابةَ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 193، ح 3766»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: گناه و معصيت مانع از اجابت دعا مي شود.




17. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : اعلَمُوا أنَّ اللهَ لا يَقْبلُ دعاءً عن قلب غافلٍ.

«اعلام الدين، ص 295»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: بدانيد كه همانا خداوند دعاي کسي را كه از ياد او غافل است قبول (مستجاب) نمي كند.




18. قال الامام علي - عليه السّلام - : إنَّ كَرَمَ اللهِ سبحانَهُ لا ينقُضُ حِكمَتَهُ فلذلِكَ لا يَقَعُ الاِجابَةَ في كلِّ دعوَةٍ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 193، ح 3764»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: بدرستي كه كرم و فضل پروردگار مخالف و جداي از حكمت او نمي باشد، پس از اين رو هر دعائي را اجابت نمي كند.




19. قال الامام علي - عليه السّلام - : انّ دعوةَ المظلومِ مجابَةٌ عند اللهِ سبحانَهُ لأنَّهُ يطلُبُ حقَّهُ و اللهُ تعالي أعدَلُ(مِنْ) أن يمَْنَعَ ذا حقٍّ حقَّهُ.

«تصنيف غرر الحكم، ح 3761»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: بدرستي كه خداي متعال دعاي مظلوم را اجابت مي كند؛ زيرا او حقّ خود را طلب مي كند و خداوند عادل تر از آن است كه مانع از رسيدن حق به صاحب حقّ شود.




20. قال الامام علي - عليه السّلام - : رُبّما سَئَلتَ الشّيءَ فَلَمْ تُعطَهُ و اُعطيتَ خيراً منهُ.

«تصنيف غرر الحكم، ح 3765»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: چه بسا چيزي را از خداوند درخواست مي كني و به تو عطا نمي شود، لكن خداوند بهتر از آنرا به تو عطا مي كند.




21. قال الامام السجاد - عليه السّلام - : المؤمِنُ مِن دُعائِهِ عَلي ثَلاثٍ: إِمّا أن يُدَّخَرَ لَهُ، و إمّا أن يُعجِّلَ لهُ و إمّا أن يَدْفَعُ عنهُ بلاءً يُريدُ أن يُصيبَهُ.

«تحف العقول، ص 280»

امام سجاد - عليه السّلام - فرمود: دعاهاي مؤمن بر سه گونه است: يا براي او ذخيره مي شود و يا سريعاً اجابت مي شود و يا به واسطة آن دعا، بلائي كه قرار بود به او رسد از او برطرف مي گردد.




22. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : انّ اللهَ يحبّ المُلِحّينَ في الدّعاءِ.

«نهج الفصاحه، ص 76»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: خداوند افرادي را كه در دعا اصرار و پافشاري دارند، دوست مي دارد.




23. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : مَنْ كانَتْ لهُ حاجةٌ الي اللهِ عزّوجلّ قليبدأ بالصَّلاةِ علي محمّدٍ و آله ثم يسأل حاجَتَه ثمّ يختم بالصّلاةِ علي محمّد و آل محمدٍ ... .

«مكارم الاخلاق، ج 2، ص 19»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: كسي كه حاجت و خواسته اي را از خداوند مي خواهد، ابتدا بر محمّد و آل محمّد صلوات بفرستد، سپس حاجت خود را درخواست كرده و در آخر نيز بر محمّد و آل محمّد درود و صلوات بفرستد، پس بدرستي كه خداوند عزّوجلّ كريم تر و بزرگوارتر از آن است كه دو طرف (اول و آخر) دعاي او را اجابت نموده و حاجت وسط را اجابت نكند.




24. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : إنّما هي المَدْحَة ثُمَّ الاقرارُ بالذّنبِ ثم المسألَةُ.

«بحارالانوار، ج 93، ص 318»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: (راه دعا اينگونه است): ابتدا خداوند را مدح و ستايش كنيد، سپس به گناهان خود اقرار نمائيد و بعد از آن خواستة خود را بخواهيد.




25. قال الامام الحسين - عليه السّلام - : كان رسول الله يرفَعُ يَدَيْهِ اذا ابْتَهَلَ و دَعا كَما يَسْتطْعِمُ المسكينُ.

«مكارم الاخلاق، ج 2، ص 8»

امام حسين - عليه السّلام - فرمود: رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - (هنگام دعا) دستهاي خود را بالا مي بردند و با حالت تضرّع و گريه دعا مي كردند، مانند انسان مسكين و بيچاره اي كه عاجزانه درخواست غذا مي كند.




26. قال الامام الباقر - عليه السّلام - : لا تَستَكْثِروُا شيئاً مِمّا تطلُبُونَ، فما عنداللهِ أكثر.

«مكارم الاخلاق، ج 2، ص 97»

امام باقر - عليه السّلام - فرمود: آنچه را از خداوند درخواست مي كنيد زياد مشماريد، پس همانا آنچه در نزد خداست، بسيار بيشتر است.




27. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : مَنْ قدَّمَ اربعينَ من المؤمنين ثُمَّ دعا استُجيبَ لَه.

«بحارالانوار، ج 93، ص 317»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: كسي كه در دعا (ابتدا) براي چهل نفر از مؤمنين دعا كند، سپس براي خودش، دعاي او مستجاب خواهد شد.




28. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : خيرُ وقتٍ دَعَوْتم اللهَ عزوجلّ فيه، الأسحارُ.

«اصول کافي، ‌ج 2، ص 477»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: بهترين زماني كه مي توان در آن خداوند عزّوجلّ را خواند (و دعا كرد)، وقت سحر است.




29. قال الامام علي - عليه السّلام - : أربعةٌ لاتُرّدُّ لهم دَعوةً: الامام العادل لرعيّتِهِ، و الوالدُ البارّ لولدِهِ و الولَدُ البارّ لوِالدِهِ و المظلوم ... .

«الارشاد، ج 1، ص 304»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: دعاي چهار نفر ردّ نمي شود (به اجابت مي رسد)، 1. امام عادل براي مردمي كه رعيّت او هستند. 2. پدر نيكوكار براي فرزندش. 3. فرزند نيكوكار و صالح براي پدرش. 4. دعاي مظلوم، که خداوند متعال مي فرمايد: به عزّت و جلالم سوگند كه تو را ياري خواهم كرد، هر چند بعد از گذشت زماني باشد.




30. قال الامام علي - عليه السّلام - : نعم عونُ الدّعاءِ الخشوعِ.

«تصنيف غرر الحكم، ح 3759»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: بهترين حالت هنگام دعا، حالت حزن و خشوع در برابر پروردگار است.




31. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : دُعاءُ أطفالِ اُمّتي مستجابٌ مالم يُقارِفُوا الذُّنوب.

«بحار الانوار، ج 93، ص 357»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: دعاي كودكانِ از امّت من تا زماني كه مرتكب گناه نشده اند، مستجاب مي شود.




32. قال الامام علي - عليه السّلام - : الدّعاءُ للسّائل إحدَي الصّدقتين.

«تصنيف غرر الحكم، ص 192، ح 3746»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: دعا براي انسان محتاج يكي از انواع صدقه است.




33. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : أسرَعُ الدّعاءِ إِجابةً دعاءُ غائبٍ لغائبٍ.

«نهج الفصاحه، ص 57»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: سريعترين دعائي كه به اجابت مي رسد، دعاي شخص غائب براي غائب است.




34. قال الامام الصادق - عليه السّلام - : دعاءُ المؤمِنِ للمؤمِنِ يدفَعُ عنه البلاء و يدُرّ عليه الرّزق.

«الاختصاص، ص 28»

امام صادق - عليه السّلام - فرمود: دعاي انسان مؤمن براي مؤمن بلا را از او دفع نموده و روزي را بر او سرازير مي كند.




35. قال الامام علي - عليه السّلام - : من اكثَرَ مسئلَةَ النّاسِ، ذلَّ.

«تصنيف غرر الحكم، ص 193، ح 3773»

امام علي - عليه السّلام - فرمود: كسي كه زياد از مردم درخواست (رفع) حاجت بنمايد، خوار و ذليل مي گردد.




36. قال الامام السّجاد - عليه السّلام - : من لم يَرجُ الناسَ في شيءٍ و ردَّ أمرُهُ الي اللهِ عزّوجلّ في جميع امورِهِ، استجابَ الله عزّوجلّ لَهُ في كلّ شيءٍ.

«بحار الانوار، ج 75، ص 110»

امام سجاد - عليه السّلام - فرمود: كسي كه در هيچ چيزي به مردم اميدي نداشته باشد و حاجات خود را به خدا واگذار نمايد خداوند همة حاجات او را اجابت مي كند.




37. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : يقول اللهُ عزّوجلّ: من سألني و هُوَ يَعلَمُ أنّي اُضرُّ و أنفعُ أَسْتُجيبَ لَهُ.

«عده الداعي، ص 131»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: خداي عزّوجل مي فرمايد: كسي كه چيزي از من درخواست نمايد و بداند (اعتقاد داشته باشد) كه همانا من ضرر و نفع مي رسانم (همه چيز با اذن من محقق مي گردد)، او را اجابت خواهم كرد.




38. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : اذا أرادَ اللهُ أن يَسْتَجيبَ لعبدٍ اَذِنَ لَهُ في الدّعاءِ.

«كنز العمال، ح 356»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: زماني كه خدواند ارادة استجابت خواستة بنده اش را بنمايد به او اجازه دعا كردن مي دهد.




39. قال رسول الله - صلي الله عليه و آله - : ما كانَ اللهُ لِيَفْتَحَ لعبدٍ الدّعاء فيغلقُ عنهُ بابَ الاجابة اللهُ اكرمُ من ذلكَ.

«كنزالعمال، ح 3155»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: اين گونه نيست كه خداوند باب دعا را به سوي بنده اي بگشايد و باب اجابت خويش را به روي او ببندد، خداوند بزرگوارتر و كريم تر از اين است.




40. قال رسول الله - صلّي الله عليه و آله - : الداعي بِلا عمل كالرّامي بلا وَتَرَ.

«بحارالانوار، ج 93، ص 312»

رسول خدا - صلّي الله عليه و آله - فرمود: دعا كننده اي كه عمل و كردار نيك ندارد، همانند تيراندازي است كه بدون كمان تير را پرتاب مي كند.





نوشته شده در ساعت توسط محمدرضا| |

مرجع دریافت قالبها و ابزارهای مذهبی
By Ashoora.ir & Night Skin